Εκτινασσόμενος Δάκτυλος

Τι είναι ο εκτινασσόμενος δάκτυλος;

Οι τένοντες που κάμπτουν τα δάκτυλα διέρχονται μέσα από μια σειρά «δακτυλίων» (τα ελυτρικά τοξύλια), οι οποίοι τους συγκρατούν κοντά στα οστά και τους καθοδηγούν κατά την κίνηση, σαν τους κρίκους από τους οποίους περνά η πετονιά ενός καλαμιού ψαρέματος. Ο πρώτος από αυτούς τους δακτυλίους (το τοξύλιο Α1), στη βάση του δακτύλου, είναι αυτός που συνήθως εμπλέκεται στην πάθηση.

Στον εκτινασσόμενο δάκτυλο, ο τένοντας ή το έλυτρό του φλεγμαίνει και πυκνώνει, ή σχηματίζεται ένας μικρός «κόμπος» στον τένοντα. Ως αποτέλεσμα, ο τένοντας δυσκολεύεται να ολισθήσει ομαλά μέσα από τον δακτύλιο. Έτσι, το δάκτυλο «κολλάει» σε κάμψη και, όταν ο ασθενής προσπαθεί να το τεντώσει, ο «κόμπος» περνά απότομα μέσα από τον στενεμένο δακτύλιο, προκαλώντας το χαρακτηριστικό «κλείδωμα» και την απότομη «εκτίναξη».

Ανατομία: οι καμπτήρες τένοντες και η τροχαλία Α1

Κάθε δάκτυλο λυγίζει χάρη σε δύο καμπτήρες τένοντες (ο αντίχειρας έχει έναν μακρό καμπτήρα), που ξεκινούν από μυς του αντιβραχίου και φτάνουν μέχρι τις φάλαγγες. Στην πορεία τους μέσα στο δάκτυλο οι τένοντες κινούνται μέσα σε ένα έλυτρο, που τους λιπαίνει, και συγκρατούνται κοντά στο οστό από μια σειρά ινωδών δακτυλίων, τις τροχαλίες. Χωρίς αυτές ο τένοντας θα ανασηκωνόταν σαν χορδή τόξου κάθε φορά που κλείνετε τη γροθιά.

Η πρώτη τροχαλία, η Α1, βρίσκεται στην παλάμη, στο ύψος της βάσης του δακτύλου, και δέχεται τις μεγαλύτερες δυνάμεις όταν σφίγγετε ένα αντικείμενο. Γι’ αυτό εκεί εμφανίζεται σχεδόν πάντα το πρόβλημα. Όταν η τροχαλία παχύνεται ή ο τένοντας διογκώνεται τοπικά, ο διαθέσιμος χώρος δεν επαρκεί. Ο τένοντας περνά με δυσκολία προς τη μία κατεύθυνση και σκαλώνει στην επιστροφή, κάτι που εξηγεί γιατί το δάκτυλο λυγίζει σχετικά εύκολα αλλά δυσκολεύεται να ανοίξει.

Η Α1 δεν είναι απαραίτητη για τη λειτουργία του δακτύλου, αφού οι υπόλοιπες τροχαλίες αρκούν για να κρατούν τον τένοντα στη θέση του. Αυτό είναι που επιτρέπει τη χειρουργική διατομή της χωρίς απώλεια δύναμης ή κίνησης.

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Η ακριβής αιτία δεν είναι πάντα σαφής, ωστόσο ορισμένοι παράγοντες σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο:

• Επαναλαμβανόμενες κινήσεις και δραστηριότητες που καταπονούν τους τένοντες (π.χ. δυνατό, παρατεταμένο κράτημα εργαλείων)
• Σακχαρώδης διαβήτης: ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου
• Ρευματοειδής αρθρίτιδα και άλλες φλεγμονώδεις παθήσεις
• Γυναικείο φύλο και ηλικία (συχνότερος μεταξύ 40-60 ετών)
• Συνύπαρξη με άλλες παθήσεις της άκρας χειρός (π.χ. σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα)

Κλινική εικόνα και συμπτώματα

Τα συμπτώματα εξελίσσονται συνήθως σταδιακά:

• «Κλείδωμα» ή «κόλλημα» του δακτύλου σε κάμψη, με απότομη «εκτίναξη» κατά την έκταση.
• Πόνος και ευαισθησία στη βάση του δακτύλου, στην παλαμιαία πλευρά.
• Αίσθημα «κόμπου» ή διόγκωσης στη βάση του δακτύλου.
• Δυσκαμψία, ιδίως το πρωί.
• Σε προχωρημένες περιπτώσεις, το δάκτυλο μπορεί να «κλειδώσει» μόνιμα σε κάμψη, χωρίς να μπορεί ο ασθενής να το τεντώσει.

Συχνότερα προσβάλλονται ο αντίχειρας, ο μέσος και ο παράμεσος, ενώ μπορεί να επηρεαστούν και περισσότερα δάκτυλα.

Διάγνωση

Η διάγνωση του εκτινασσόμενου δακτύλου είναι κατά κύριο λόγο κλινική. Το χαρακτηριστικό ιστορικό του «κλειδώματος» και της «εκτίναξης», σε συνδυασμό με την ψηλάφηση του πυκνωμένου τένοντα ή του «κόμπου» στη βάση του δακτύλου, αρκούν συνήθως για τη διάγνωση. Δεν απαιτούνται κατά κανόνα ειδικές απεικονιστικές εξετάσεις.

Πώς γίνεται η κλινική εξέταση για εκτινασσόμενο δάκτυλο

Η εξέταση είναι σύντομη και ανώδυνη στο μεγαλύτερο μέρος της. Ο ιατρός θα σας ζητήσει να ανοιγοκλείσετε αργά τη γροθιά, ώστε να δει και να νιώσει το σημείο όπου ο τένοντας σκαλώνει. Στη συνέχεια ψηλαφά την παλάμη στη βάση του δακτύλου, όπου συνήθως υπάρχει ευαισθησία και ένα μικρό οζίδιο που μετακινείται μαζί με τον τένοντα.

• Εύρος κίνησης: ελέγχεται αν το δάκτυλο ανοίγει πλήρως μόνο του, με βοήθεια ή καθόλου, και αν έχει αρχίσει να δυσκαμπτεί η μεσαία άρθρωση.
• Υπόλοιπα δάκτυλα και το άλλο χέρι: εξετάζονται όλα, επειδή δεν είναι σπάνιο να υπάρχει πρώιμη προσβολή και αλλού.
• Αισθητικότητα και δύναμη: ελέγχονται για να αποκλειστεί συνυπάρχουσα πίεση νεύρου.
• Ιστορικό: επάγγελμα, χειρωνακτικές δραστηριότητες, διαβήτης, ρευματολογικά νοσήματα, προηγούμενες εγχύσεις στο ίδιο σημείο.

Με βάση τα ευρήματα καθορίζεται το στάδιο της πάθησης, από το οποίο εξαρτάται και η πρόταση θεραπείας.

Πότε χρειάζεται υπέρηχος ή ακτινογραφία

Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν χρειάζεται καμία εξέταση. Ο απεικονιστικός έλεγχος ζητείται επιλεκτικά, όταν η εικόνα δεν είναι τυπική:

• Υπέρηχος: δείχνει την πάχυνση της τροχαλίας και του τένοντα και βοηθά όταν υπάρχει αμφιβολία για το αν πρόκειται για οζίδιο του τένοντα, κύστη ή άλλη μάζα. Χρησιμεύει επίσης για την καθοδήγηση μιας έγχυσης.
• Ακτινογραφία: έχει θέση όταν υπάρχει ιστορικό τραυματισμού, υποψία αρθρίτιδας στις αρθρώσεις του δακτύλου ή περιορισμός κίνησης που δεν εξηγείται από τον τένοντα.
• Αιματολογικός έλεγχος: μπορεί να συστηθεί όταν προσβάλλονται πολλά δάκτυλα χωρίς γνωστό διαβήτη ή ρευματολογικό νόσημα.

Παθήσεις που μοιάζουν με εκτινασσόμενο δάκτυλο

Ένα δάκτυλο που δεν ανοίγει καλά ή πονά στη βάση του δεν είναι πάντα εκτινασσόμενο. Στην εξέταση ο ιατρός ξεχωρίζει την πάθηση από άλλες καταστάσεις:

• Νόσος Dupuytren: σχηματίζονται σκληρές χορδές στην παλάμη και το δάκτυλο κάμπτεται σταδιακά και μόνιμα, χωρίς πόνο και χωρίς το χαρακτηριστικό «κλικ».
• Κύστη του ελύτρου: μικρό, σκληρό εξόγκωμα στη βάση του δακτύλου που δεν κινείται με τον τένοντα. Έχει κοινή φύση με το γάγγλιο στον καρπό.
• Αρθρίτιδα των αρθρώσεων του δακτύλου: ο πόνος και η δυσκαμψία εντοπίζονται στην ίδια την άρθρωση και όχι στην παλάμη.
• Πόνος στη βάση του αντίχειρα προς τον καρπό: όταν ο πόνος βρίσκεται στην κερκιδική πλευρά του καρπού και όχι στην παλάμη, εξετάζεται η τενοντίτιδα De Quervain.
• Τραυματισμός τένοντα ή συνδέσμου: συνήθως υπάρχει σαφές ιστορικό κάκωσης.

Αν μαζί με το κλείδωμα έχετε μούδιασμα στα δάκτυλα, κυρίως τη νύχτα, ο ιατρός θα ελέγξει και για σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, που συχνά συνυπάρχει.

Θεραπεία

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τη βαρύτητα και τη διάρκεια των συμπτωμάτων.

Συντηρητική αντιμετώπιση

Στα αρχικά στάδια, η αντιμετώπιση είναι συχνά συντηρητική:

• Ανάπαυση και τροποποίηση δραστηριοτήτων που επιδεινώνουν τα συμπτώματα.
• Νάρθηκας, που ακινητοποιεί το δάκτυλο, ιδίως τη νύχτα.
• Αντιφλεγμονώδη φαρμακευτική αγωγή.
• Τοπική έγχυση κορτικοστεροειδών στην περιοχή του τοξυλίου, μια ιδιαίτερα αποτελεσματική μέθοδος, που σε πολλές περιπτώσεις προσφέρει σημαντική και διαρκή ανακούφιση.

Χειρουργική αντιμετώπιση

Όταν τα συμπτώματα επιμένουν παρά τη συντηρητική αγωγή, ή όταν το δάκτυλο «κλειδώνει» μόνιμα, ενδείκνυται η χειρουργική αντιμετώπιση. Η επέμβαση, η διατομή του τοξυλίου Α1: «απελευθερώνει» τον τένοντα, ώστε να ολισθαίνει ξανά ελεύθερα. Πρόκειται για μια σύντομη, ασφαλή επέμβαση, που γίνεται συχνά με τοπική αναισθησία και ως επέμβαση μίας ημέρας, με εξαιρετικά αποτελέσματα.

Νάρθηκας και ασκήσεις για τον εκτινασσόμενο δάκτυλο

Στα πρώτα στάδια, ο στόχος είναι να ξεκουραστεί ο τένοντας ώστε να υποχωρήσει η διόγκωση. Ο νάρθηκας κρατά τη βάση του δακτύλου σε έκταση, αφήνοντας ελεύθερες τις ακραίες αρθρώσεις, και φοριέται κυρίως τη νύχτα, συνήθως για 3 έως 6 εβδομάδες. Έτσι αποφεύγεται το πρωινό κλείδωμα, που είναι και το πιο ενοχλητικό.

Παράλληλα βοηθούν απλές αλλαγές στην καθημερινότητα:

• Αποφύγετε το παρατεταμένο σφιχτό κράτημα (ψαλίδι κλαδέματος, κατσαβίδι, βαριές σακούλες από τα χερούλια).
• Χρησιμοποιήστε εργαλεία με παχύτερη, μαλακή λαβή ή γάντια με επένδυση στην παλάμη.
• Κάνετε συχνά, σύντομα διαλείμματα στις επαναλαμβανόμενες εργασίες.
• Ήπιες ασκήσεις ολίσθησης των τενόντων (αργό άνοιγμα και κλείσιμο του χεριού σε διαδοχικές θέσεις), εφόσον δεν προκαλούν κλείδωμα ή πόνο.

Αν μετά από μερικές εβδομάδες δεν υπάρχει βελτίωση, δεν έχει νόημα να παρατείνεται η αναμονή. Συζητείται το επόμενο βήμα.

Έγχυση κορτιζόνης: πώς γίνεται και τι να περιμένετε

Η έγχυση γίνεται στο ιατρείο και διαρκεί λίγα λεπτά. Το φάρμακο τοποθετείται με λεπτή βελόνα γύρω από τον τένοντα, στο ύψος της τροχαλίας Α1, συνήθως μαζί με τοπικό αναισθητικό. Το τσίμπημα στην παλάμη είναι σύντομο αλλά αισθητό.

• Τις πρώτες 1 έως 2 ημέρες η περιοχή μπορεί να πονά λίγο περισσότερο. Βοηθά ο πάγος και η ξεκούραση του χεριού.
• Η βελτίωση δεν είναι άμεση. Το κλείδωμα υποχωρεί σταδιακά, συνήθως μέσα σε μερικές ημέρες έως λίγες εβδομάδες.
• Στα άτομα με διαβήτη το σάκχαρο μπορεί να ανέβει παροδικά για λίγες ημέρες, γι’ αυτό χρειάζεται πιο συχνή μέτρηση. Στην ίδια ομάδα η έγχυση αποδίδει συνήθως λιγότερο.
• Τοπικά μπορεί σπάνια να εμφανιστεί λέπτυνση ή αποχρωματισμός του δέρματος στο σημείο.

Η έγχυση έχει τα καλύτερα αποτελέσματα όταν τα συμπτώματα είναι πρόσφατα και αφορούν ένα δάκτυλο. Αν το πρόβλημα επανέλθει, μια δεύτερη έγχυση μπορεί να δοκιμαστεί, έχει όμως μικρότερες πιθανότητες να λύσει οριστικά το πρόβλημα, και οι επανειλημμένες εγχύσεις στο ίδιο σημείο αποφεύγονται.

Πότε χρειάζεται χειρουργείο ο εκτινασσόμενος δάκτυλος

Η απόφαση για επέμβαση δεν βασίζεται σε μία μόνο παράμετρο. Ο ιατρός συνήθως την προτείνει όταν ισχύει κάποιο από τα παρακάτω:

• Τα συμπτώματα επιμένουν ή επανέρχονται μετά από μία ή δύο εγχύσεις.
• Το δάκτυλο έχει μείνει κλειδωμένο και δεν ανοίγει ούτε με βοήθεια.
• Έχει αρχίσει να χάνεται η πλήρης έκταση στη μεσαία άρθρωση του δακτύλου.
• Το πρόβλημα διαρκεί πολλούς μήνες και δυσκολεύει την εργασία ή τον ύπνο.
• Υπάρχει διαβήτης με προσβολή πολλών δακτύλων, όπου η συντηρητική αγωγή έχει φτωχότερη απόδοση.

Αν σας έχει ήδη προταθεί επέμβαση και θέλετε να επιβεβαιώσετε ότι είναι η σωστή στιγμή, μπορείτε να ζητήσετε μια δεύτερη γνώμη πριν το χειρουργείο.

Η ημέρα της επέμβασης βήμα προς βήμα

Η διάνοιξη της τροχαλίας Α1 είναι επέμβαση ημερήσιας νοσηλείας και δεν απαιτεί ιδιαίτερη προετοιμασία. Ενημερώστε τον ιατρό για τα φάρμακα που παίρνετε, ιδιαίτερα αντιπηκτικά και αντιδιαβητικά, και για τυχόν αλλεργίες.

1. Τοπική αναισθησία: γίνεται έγχυση αναισθητικού στην παλάμη. Είστε ξύπνιοι και δεν πονάτε, αισθάνεστε μόνο άγγιγμα και πίεση.
2. Τομή: μικρή, περίπου 1 εκατοστό, στη βάση του δακτύλου, συχνά πάνω σε φυσική πτυχή της παλάμης ώστε η ουλή να είναι διακριτική.
3. Διατομή της τροχαλίας: ο χειρουργός προστατεύει τα νεύρα και τα αγγεία που περνούν δίπλα στον τένοντα και ανοίγει την Α1 σε όλο το μήκος της.
4. Έλεγχος: σας ζητείται να ανοιγοκλείσετε το δάκτυλο πάνω στο χειρουργικό τραπέζι, για να επιβεβαιωθεί ότι ο τένοντας ολισθαίνει ελεύθερα.
5. Συρραφή και επίδεση: λίγα ράμματα στο δέρμα και ένας ελαφρύς επίδεσμος που αφήνει τα δάκτυλα ελεύθερα.

Φεύγετε για το σπίτι λίγο αργότερα την ίδια ημέρα. Καλό είναι να σας συνοδεύει κάποιος, επειδή δεν θα οδηγήσετε με επιδεμένο χέρι.

Πιθανές επιπλοκές και πώς προλαμβάνονται

Οι επιπλοκές είναι ασυνήθιστες και στην πλειονότητά τους ήπιες. Αξίζει όμως να τις γνωρίζετε πριν αποφασίσετε:

• Ευαισθησία στην ουλή: η πιο συχνή ενόχληση. Υποχωρεί σταδιακά και βοηθά το απαλό μασάζ της ουλής αφού κλείσει το τραύμα.
• Δυσκαμψία: προλαμβάνεται με κίνηση των δακτύλων από την πρώτη ημέρα.
• Λοίμωξη του τραύματος: σπάνια. Κρατήστε τον επίδεσμο στεγνό και καθαρό και αναφέρετε κοκκίνισμα, θερμότητα ή έκκριμα.
• Τραυματισμός δακτυλικού νεύρου: σπάνιος, με μούδιασμα στη μία πλευρά του δακτύλου. Ο κίνδυνος είναι λίγο μεγαλύτερος στον αντίχειρα λόγω της πορείας των νεύρων, γι’ αυτό η τεχνική προσαρμόζεται ανάλογα.
• Επιμονή ή υποτροπή του κλειδώματος: ασυνήθιστη, συνήθως όταν η τροχαλία δεν έχει ανοιχτεί πλήρως ή υπάρχει και δεύτερο σημείο στένωσης.

Αποκατάσταση

Η αποκατάσταση μετά τη χειρουργική απελευθέρωση είναι κατά κανόνα ταχεία. Ο ασθενής ενθαρρύνεται να κινεί το δάκτυλο σύντομα μετά την επέμβαση, ώστε να αποφευχθεί η δυσκαμψία. Το «κλείδωμα» υποχωρεί άμεσα, ενώ τυχόν υπολειπόμενη ευαισθησία ή δυσκαμψία βελτιώνονται σταδιακά σε βάθος εβδομάδων. Σε ασθενείς με μακρά προεγχειρητική ιστορία «κλειδώματος», η πλήρης ανάκτηση της κίνησης μπορεί να απαιτήσει λίγο περισσότερο χρόνο και φυσικοθεραπεία.

Αποκατάσταση μετά την επέμβαση ανά εβδομάδα

Τα διαστήματα που ακολουθούν είναι ενδεικτικά και προσαρμόζονται στο στάδιο της πάθησης και στη δουλειά που κάνετε.

• Ημέρες 1 έως 3: κρατάτε το χέρι ψηλά όσο γίνεται και ανοιγοκλείνετε πλήρως τα δάκτυλα πολλές φορές την ημέρα. Χρησιμοποιείτε το χέρι για ελαφριές δραστηριότητες, όπως το φαγητό, το ντύσιμο και το πληκτρολόγιο.
• Έως τις 2 εβδομάδες: το τραύμα μένει στεγνό μέχρι να αφαιρεθούν τα ράμματα, κάτι που γίνεται συνήθως μετά από 10 έως 14 ημέρες. Αποφεύγετε το δυνατό σφίξιμο και το βάρος.
• Εβδομάδες 2 έως 6: επιστρέφετε σταδιακά σε πλήρη χρήση. Ξεκινά το μασάζ της ουλής, που στην αρχή είναι σκληρή και ευαίσθητη στην πίεση.
• Μετά τις 6 εβδομάδες: η ευαισθησία στην παλάμη συνεχίζει να μειώνεται και σε ορισμένους χρειάζεται δύο έως τρεις μήνες για να σβήσει τελείως.

Φυσικοθεραπεία δεν χρειάζεται συνήθως. Συστήνεται όταν το δάκτυλο είχε μείνει κλειδωμένο για καιρό και η μεσαία άρθρωση δεν εκτείνεται πλήρως.

Επιστροφή σε εργασία, οδήγηση και άθληση

• Εργασία γραφείου: συνήθως μέσα σε λίγες ημέρες, εφόσον ο επίδεσμος δεν σας εμποδίζει.
• Χειρωνακτική εργασία: μετά την αφαίρεση των ραμμάτων και σταδιακά, συνήθως σε 3 έως 4 εβδομάδες για βαριά φορτία, εργαλεία με κραδασμούς ή λαβές που πιέζουν την παλάμη.
• Οδήγηση: όταν μπορείτε να κρατήσετε σταθερά το τιμόνι και να αντιδράσετε χωρίς πόνο, για τους περισσότερους μέσα στην πρώτη εβδομάδα.
• Άθληση: τρέξιμο και ασκήσεις χωρίς λαβή σχεδόν άμεσα. Ρακέτες, βάρη, ποδήλατο και αναρρίχηση αφού επουλωθεί το τραύμα και υποχωρήσει η ευαισθησία της ουλής.
• Μουσικά όργανα: η επανέναρξη γίνεται νωρίς και μάλιστα λειτουργεί ως άσκηση κινητικότητας.

Μετά από έγχυση κορτιζόνης δεν υπάρχει ουσιαστικός περιορισμός. Συστήνεται μόνο να ξεκουράσετε το χέρι για μία έως δύο ημέρες.

Στάδια και εξέλιξη

Ο εκτινασσόμενος δάκτυλος εξελίσσεται συνήθως προοδευτικά. Αρχικά, ο ασθενής μπορεί να νιώθει απλώς μια δυσκαμψία ή ένα ανώδυνο «κλικ» κατά την κίνηση του δακτύλου. Σταδιακά, εμφανίζεται πόνος στη βάση του δακτύλου και το χαρακτηριστικό «κλείδωμα», που στην αρχή είναι περιστασιακό και υποχωρεί μόνο του.

Σε πιο προχωρημένα στάδια, το «κλείδωμα» γίνεται συχνότερο και ο ασθενής χρειάζεται να «ξεκλειδώσει» το δάκτυλο με το άλλο χέρι. Στην πιο σοβαρή μορφή, το δάκτυλο μπορεί να «κλειδώσει» μόνιμα σε κάμψη. Η αναγνώριση του σταδίου βοηθά στην επιλογή της κατάλληλης αντιμετώπισης: τα αρχικά στάδια ανταποκρίνονται καλύτερα στη συντηρητική αγωγή, ενώ το μόνιμο κλείδωμα απαιτεί κατά κανόνα χειρουργική απελευθέρωση.

Κόστος αντιμετώπισης

Το κόστος εξαρτάται από το είδος της αντιμετώπισης (συντηρητική, έγχυση ή χειρουργική), το είδος της αναισθησίας, την κλινική, καθώς και την ασφαλιστική κάλυψη. Η ακριβής ενημέρωση γίνεται εξατομικευμένα, μετά την κλινική εκτίμηση. Το ιατρείο είναι στη διάθεσή σας για κάθε σχετική πληροφορία.

Περισσότερα για τους παράγοντες που καθορίζουν το κόστος και για την κάλυψη από ασφαλιστικούς φορείς: Κόστος επεμβάσεων.

Σχέση με άλλες παθήσεις της άκρας χειρός

Ο εκτινασσόμενος δάκτυλος δεν εμφανίζεται πάντα μεμονωμένα. Συχνά συνυπάρχει με άλλες παθήσεις «υπερχρησίας» ή φλεγμονής των τενόντων και των νεύρων της άκρας χειρός, όπως το σύνδρομο του καρπιαίου σωλήνα ή το σύνδρομο De Quervain. Επιπλέον, είναι ιδιαίτερα συχνός σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη ή ρευματοειδή αρθρίτιδα.

Αυτή η συσχέτιση έχει πρακτική σημασία: σε έναν ασθενή που εμφανίζει εκτινασσόμενο δάκτυλο, ο ιατρός συχνά ελέγχει και για τυχόν συνυπάρχουσες παθήσεις, ώστε η αντιμετώπιση να είναι ολοκληρωμένη. Επίσης, η καλή ρύθμιση ενός υποκείμενου διαβήτη μπορεί να βοηθήσει στη συνολική διαχείριση.

Εκτινασσόμενος δάκτυλος στα παιδιά

Στα μικρά παιδιά η πάθηση αφορά σχεδόν πάντα τον αντίχειρα και έχει διαφορετική εικόνα από των ενηλίκων. Οι γονείς παρατηρούν ότι η ακραία άρθρωση του αντίχειρα μένει λυγισμένη και δεν τεντώνει, συνήθως χωρίς πόνο, και ψηλαφούν ένα μικρό σκληρό εξόγκωμα στη βάση του. Δεν σχετίζεται με τραυματισμό ούτε με κάτι που έκανε το παιδί.

Σε αρκετά παιδιά η κατάσταση βελτιώνεται με τον χρόνο, γι’ αυτό αρχικά προτιμάται η παρακολούθηση, μερικές φορές με ήπιες διατάσεις ή νάρθηκα. Εγχύσεις κορτιζόνης δεν χρησιμοποιούνται στα παιδιά. Αν ο αντίχειρας παραμένει κλειδωμένος, συζητείται χειρουργική απελευθέρωση με την ίδια λογική όπως στους ενήλικες.

Πότε να ζητήσετε ιατρική εκτίμηση

Η πάθηση δεν είναι επείγουσα, υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου δεν πρέπει να καθυστερήσετε:

• Το δάκτυλο έμεινε κλειδωμένο σε κάμψη ή σε έκταση και δεν επανέρχεται.
• Η βάση του δακτύλου είναι κόκκινη, ζεστή και πρησμένη ή έχετε πυρετό, εικόνα που παραπέμπει σε φλεγμονή και όχι σε απλό κλείδωμα.
• Το πρόβλημα ξεκίνησε μετά από κόψιμο ή τραυματισμό στην παλάμη.
• Έχετε διαβήτη και προσβάλλονται διαδοχικά περισσότερα δάκτυλα.
• Το κλείδωμα επιμένει πάνω από 4 έως 6 εβδομάδες παρά την ξεκούραση.

Για εξέταση μπορείτε να κλείσετε ραντεβού στο ιατρείο που σας εξυπηρετεί, σε Αθήνα, Πετρούπολη, Χανιά ή Ηράκλειο. Περισσότερα για συγγενικά προβλήματα θα βρείτε στην ενότητα με τις παθήσεις της άκρας χειρός.

Τι να ρωτήσετε στο ραντεβού

• Σε ποιο στάδιο βρίσκεται το δάκτυλό μου και τι σημαίνει αυτό για τη θεραπεία;
• Έχει νόημα να δοκιμάσω νάρθηκα ή έγχυση πριν από την επέμβαση;
• Αν κάνω έγχυση, πότε θα ξέρουμε αν έπιασε και τι κάνουμε αν όχι;
• Πώς επηρεάζει ο διαβήτης μου τις επιλογές και την επούλωση;
• Πόσες ημέρες θα χρειαστώ μακριά από τη δουλειά μου, με βάση το τι κάνω με τα χέρια;
• Αν έχω πρόβλημα και σε άλλο δάκτυλο ή μούδιασμα, μπορούν να αντιμετωπιστούν μαζί;

Ρωτήστε επίσης τι περιλαμβάνει η εκτίμηση δαπάνης στην περίπτωσή σας. Το πώς διαμορφώνεται γενικά το κόστος μιας επέμβασης περιγράφεται στη σχετική σελίδα.

Μύθοι και αλήθειες για τον εκτινασσόμενο δάκτυλο

• «Το κρακ σημαίνει ότι κάτι σπάει ή φθείρεται στην άρθρωση.» Όχι. Ο ήχος προέρχεται από τον τένοντα που περνά απότομα μέσα από τη στενή τροχαλία. Η άρθρωση είναι υγιής.
• «Αν ζορίζω το δάκτυλο να ανοίξει, θα στρώσει.» Το επαναλαμβανόμενο βίαιο ξεκλείδωμα ερεθίζει περισσότερο τον τένοντα και συντηρεί τη διόγκωση.
• «Είναι αρθρίτιδα.» Πρόκειται για πρόβλημα του τένοντα και του ελύτρου του, όχι του χόνδρου, αν και μπορεί να συνυπάρχει με ρευματολογικά νοσήματα.
• «Αν κοπεί η τροχαλία, το δάκτυλο θα χάσει τη δύναμή του.» Οι υπόλοιπες τροχαλίες κρατούν τον τένοντα στη θέση του και η λαβή δεν επηρεάζεται.
• «Το προκαλεί το κινητό ή το πληκτρολόγιο.» Η ελαφριά χρήση δεν θεωρείται αιτία. Περισσότερο ενοχοποιείται το δυνατό, παρατεταμένο σφίξιμο και οι παθήσεις που αναφέρθηκαν παραπάνω.

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί «κλειδώνει» το δάκτυλο;

Επειδή ο τένοντας που κάμπτει το δάκτυλο φλεγμαίνει και πυκνώνει (ή σχηματίζει «κόμπο») και δυσκολεύεται να ολισθήσει μέσα από τον δακτύλιο στη βάση του δακτύλου. Έτσι, το δάκτυλο «κολλάει» σε κάμψη και «εκτινάσσεται» απότομα κατά την έκταση.

Θα περάσει μόνο του;

Σε ήπιες περιπτώσεις, η ανάπαυση και η συντηρητική αγωγή μπορεί να βοηθήσουν. Ωστόσο, όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή το δάκτυλο κλειδώνει, χρειάζεται στοχευμένη αντιμετώπιση (έγχυση ή χειρουργείο).

Βοηθά η έγχυση κορτιζόνης;

Ναι, η τοπική έγχυση κορτικοστεροειδών είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική και σε πολλές περιπτώσεις προσφέρει σημαντική, διαρκή ανακούφιση, ιδίως στα αρχικά στάδια.

Είναι μεγάλη επέμβαση;

Όχι. Πρόκειται για μια σύντομη, ασφαλή επέμβαση, που γίνεται συχνά με τοπική αναισθησία και ως επέμβαση μίας ημέρας, με εξαιρετικά αποτελέσματα.

Καλύπτεται το κόστος από την ασφάλεια;

Η κάλυψη εξαρτάται από το είδος της αντιμετώπισης και το ασφαλιστήριο. Το ιατρείο μπορεί να σας ενημερώσει αναλυτικά.

Μπορεί να επηρεαστούν πολλά δάκτυλα;

Ναι. Ο εκτινασσόμενος δάκτυλος μπορεί να προσβάλει περισσότερα από ένα δάκτυλα, ταυτόχρονα ή σε διαφορετικό χρόνο, ιδίως σε ασθενείς με προδιαθεσικούς παράγοντες όπως ο διαβήτης. Συχνότερα προσβάλλονται ο αντίχειρας, ο μέσος και ο παράμεσος.

Είναι επικίνδυνος ο εκτινασσόμενος δάκτυλος;

Όχι, δεν είναι επικίνδυνη πάθηση, αλλά μπορεί να είναι ιδιαίτερα ενοχλητική και να περιορίζει τη χρήση του χεριού. Χωρίς αντιμετώπιση, το μόνιμο «κλείδωμα» σε κάμψη μπορεί να οδηγήσει σε δυσκαμψία της άρθρωσης, γι’ αυτό η έγκαιρη αντιμετώπιση είναι σκόπιμη.

Πόσες ενέσεις κορτιζόνης μπορώ να κάνω για εκτινασσόμενο δάκτυλο;

Συνήθως γίνονται μία ή το πολύ δύο εγχύσεις στο ίδιο δάκτυλο, με απόσταση αρκετών εβδομάδων μεταξύ τους. Η δεύτερη έχει μικρότερες πιθανότητες να δώσει μόνιμο αποτέλεσμα από την πρώτη. Αν το κλείδωμα επανέλθει και μετά από αυτήν, η επανάληψη δεν προσφέρει κάτι ουσιαστικό και επιβαρύνει τους ιστούς, οπότε ο ιατρός συνήθως προτείνει τη χειρουργική απελευθέρωση.

Μπορεί ο εκτινασσόμενος δάκτυλος να ξαναβγεί μετά το χειρουργείο;

Στο ίδιο δάκτυλο η υποτροπή μετά από πλήρη διάνοιξη της τροχαλίας Α1 είναι ασυνήθιστη, επειδή το στενό σημείο παύει να υπάρχει. Αυτό που συμβαίνει πιο συχνά, ιδιαίτερα σε άτομα με διαβήτη, είναι να εμφανιστεί η ίδια πάθηση σε άλλο δάκτυλο ή στο άλλο χέρι. Εκεί η αντιμετώπιση ξεκινά από την αρχή, με βάση το στάδιο.

Ποιες ασκήσεις βοηθούν στον εκτινασσόμενο δάκτυλο;

Βοηθούν οι ήπιες ασκήσεις ολίσθησης των τενόντων, δηλαδή αργό άνοιγμα και κλείσιμο του χεριού σε διαδοχικές θέσεις, και η παθητική έκταση του δακτύλου με το άλλο χέρι, χωρίς να προκαλείται κλείδωμα. Αποφύγετε τα μπαλάκια και τα ελατήρια ενδυνάμωσης, επειδή το δυνατό σφίξιμο επιβαρύνει τον τένοντα. Οι ασκήσεις συμπληρώνουν τον νάρθηκα και την ξεκούραση, δεν τα αντικαθιστούν.

Πότε μπορώ να βρέξω το χέρι μου μετά την επέμβαση;

Το τραύμα πρέπει να μείνει στεγνό μέχρι να αφαιρεθούν τα ράμματα, συνήθως για 10 έως 14 ημέρες. Στο μπάνιο καλύπτετε το χέρι με αδιάβροχο κάλυμμα ή πλαστική σακούλα. Μετά την αφαίρεση των ραμμάτων και εφόσον το δέρμα έχει κλείσει, πλένετε κανονικά το χέρι. Κολύμβηση σε θάλασσα ή πισίνα επιτρέπεται λίγες ημέρες αργότερα, με τη σύμφωνη γνώμη του ιατρού.