Οστεοαρθρίτιδα Ώμου

Ορισμός

Ο ώμος είναι μια σύνθετη άρθρωση, στην οποία η κεφαλή του βραχιονίου (η «σφαίρα») αρθρώνεται με την ωμογλήνη της ωμοπλάτης (μια ρηχή «υποδοχή»). Οι επιφάνειες και των δύο καλύπτονται από αρθρικό χόνδρο, που επιτρέπει την ομαλή, ανώδυνη κίνηση.

Στην οστεοαρθρίτιδα, αυτός ο χόνδρος φθείρεται σταδιακά. Καθώς λεπταίνει και τελικά εξαφανίζεται, τα οστά αρχίζουν να τρίβονται μεταξύ τους, προκαλώντας πόνο, φλεγμονή και δυσκαμψία. Παράλληλα, αναπτύσσονται οστεόφυτα και η άρθρωση χάνει σταδιακά την ομαλότητα και το εύρος κίνησής της.

Ανατομία του ώμου και πώς τη μεταβάλλει η οστεοαρθρίτιδα

Όταν μιλάμε για οστεοαρθρίτιδα ώμου εννοούμε κατά κανόνα τη φθορά της γληνοβραχιόνιας άρθρωσης, εκεί όπου η σφαιρική κεφαλή του βραχιονίου συναντά την ωμογλήνη της ωμοπλάτης. Η ωμογλήνη είναι ρηχή, σαν μικρό πιάτο. Τη σταθερότητα της άρθρωσης την εξασφαλίζουν ο αρθρικός θύλακος, ο επιχείλιος χόνδρος και οι τένοντες του στροφικού πετάλου, που κρατούν την κεφαλή κεντραρισμένη σε κάθε κίνηση.

Καθώς η νόσος προχωρά, συμβαίνουν συγκεκριμένες αλλαγές:

• Ο χόνδρος λεπταίνει και χάνει τη λεία επιφάνειά του, ώσπου σε προχωρημένο στάδιο το οστό τρίβεται πάνω σε οστό.
• Στην περιφέρεια της κεφαλής, κυρίως στο κάτω μέρος της, σχηματίζονται οστεόφυτα που εμποδίζουν μηχανικά την κίνηση.
• Ο θύλακος παχύνεται και ρικνώνεται στο μπροστινό του τμήμα. Γι’ αυτό η έξω στροφή του χεριού είναι συνήθως η πρώτη κίνηση που περιορίζεται.
• Η ωμογλήνη συχνά φθείρεται περισσότερο στο πίσω μέρος της και η κεφαλή μετατοπίζεται σταδιακά προς τα πίσω.

Στην κορυφή του ώμου υπάρχει και μια δεύτερη, μικρότερη άρθρωση, η ακρωμιοκλειδική. Η αρθρίτιδα σε αυτή τη θέση είναι διαφορετική οντότητα: προκαλεί εντοπισμένο πόνο πάνω στον ώμο, ιδίως όταν φέρνετε το χέρι μπροστά από το στήθος, και αντιμετωπίζεται διαφορετικά.

Τύποι και αίτια

Η αρθρίτιδα του ώμου μπορεί να έχει διάφορες μορφές και αιτίες:

• Πρωτοπαθής οστεοαρθρίτιδα: Η «κλασική» εκφυλιστική φθορά με την ηλικία, χωρίς σαφή αιτία.
• Μετατραυματική αρθρίτιδα: Μετά από παλαιό κάταγμα ή εξάρθρημα του ώμου.
• Ρευματοειδής αρθρίτιδα: Φλεγμονώδης πάθηση που προσβάλλει την άρθρωση.
• Αρθροπάθεια ρήξης στροφικού πετάλου: Όταν μια χρόνια, εκτεταμένη ρήξη του στροφικού πετάλου οδηγεί σε ιδιαίτερη μορφή αρθρίτιδας.
• Οστεονέκρωση: Νέκρωση της κεφαλής του βραχιονίου λόγω διαταραχής της αιμάτωσης.

Παράγοντες κινδύνου αποτελούν η ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό, οι προηγούμενοι τραυματισμοί και η βαριά, επαναλαμβανόμενη καταπόνηση.

Παράγοντες κινδύνου για οστεοαρθρίτιδα ώμου

Ορισμένες καταστάσεις αυξάνουν την πιθανότητα να φθαρεί η άρθρωση νωρίτερα ή ταχύτερα:

• Ηλικία. Η πρωτοπαθής μορφή εμφανίζεται συνήθως μετά τα 50 με 60 έτη.
• Παλαιός τραυματισμός. Ένα ενδαρθρικό κάταγμα που πώρωσε με ανώμαλη επιφάνεια επιβαρύνει τον χόνδρο για χρόνια. Περισσότερα θα βρείτε στη σελίδα για τα κατάγματα του ώμου.
• Επανειλημμένα εξαρθρήματα. Κάθε επεισόδιο μπορεί να τραυματίσει τον χόνδρο. Η έγκαιρη αντιμετώπιση της αστάθειας του ώμου προστατεύει την άρθρωση μακροπρόθεσμα.
• Χρόνια ανεπάρκεια των τενόντων. Μια μεγάλη ρήξη του στροφικού πετάλου που μένει χωρίς θεραπεία αλλάζει τη μηχανική της άρθρωσης και οδηγεί σε ιδιαίτερο τύπο αρθροπάθειας.
• Επαγγελματική ή αθλητική καταπόνηση. Βαριά χειρωνακτική εργασία με τα χέρια πάνω από το κεφάλι, άρση βαρών και αθλήματα ρίψεων επί πολλά χρόνια.
• Φλεγμονώδεις παθήσεις. Η ρευματοειδής αρθρίτιδα και άλλα αυτοάνοσα νοσήματα προσβάλλουν τον αρθρικό υμένα και, δευτερογενώς, τον χόνδρο.
• Παράγοντες που διαταράσσουν την αιμάτωση της κεφαλής. Η μακροχρόνια λήψη κορτιζόνης και η κατάχρηση αλκοόλ συνδέονται με οστεονέκρωση.
• Κληρονομική προδιάθεση. Συχνά υπάρχουν και άλλα μέλη της οικογένειας με αρθρίτιδα σε μεγάλες αρθρώσεις.

Κλινική εικόνα και συμπτώματα

Τα συμπτώματα της οστεοαρθρίτιδας του ώμου εγκαθίστανται σταδιακά και επιδεινώνονται με τον χρόνο:

• Πόνος, που εντοπίζεται βαθιά στην άρθρωση και επιδεινώνεται με την κίνηση και τη δραστηριότητα. Συχνά επιδεινώνεται και τη νύχτα, διαταράσσοντας τον ύπνο, ιδίως όταν ο ασθενής κοιμάται στο πάσχον πλευρό.
• Δυσκαμψία και προοδευτικός περιορισμός του εύρους κίνησης, δυσκολία σε κινήσεις όπως το χτένισμα, το ντύσιμο ή το άπλωμα του χεριού προς τα πίσω.
• Αίσθημα τριγμού ή «κλικ» κατά την κίνηση.
• Μυϊκή αδυναμία του άνω άκρου, λόγω της αποφυγής της επώδυνης κίνησης.

Διάγνωση

Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό, την κλινική εξέταση και τον απεικονιστικό έλεγχο. Ο Ορθοπαιδικός αξιολογεί τον χαρακτήρα του πόνου και το εύρος κίνησης του ώμου. Οι ακτινογραφίες είναι το βασικό διαγνωστικό εργαλείο, καθώς αναδεικνύουν τη στένωση του μεσάρθριου διαστήματος, τα οστεόφυτα και τις υπόλοιπες αρθριτικές αλλοιώσεις. Η αξονική ή μαγνητική τομογραφία χρησιμοποιείται για λεπτομερέστερη εκτίμηση, ιδίως όταν σχεδιάζεται χειρουργική επέμβαση ή όταν πρέπει να αξιολογηθεί η κατάσταση του στροφικού πετάλου.

Πώς γίνεται η κλινική εξέταση για οστεοαρθρίτιδα ώμου

Η εξέταση ξεκινά με το ιστορικό: πότε άρχισε ο πόνος, ποιες κινήσεις τον προκαλούν, αν σας ξυπνά τη νύχτα, αν έχει προηγηθεί τραυματισμός ή επέμβαση. Ακολουθεί η σύγκριση των δύο ώμων, όπου ο ιατρός αναζητά μυϊκή ατροφία και διαφορές στο περίγραμμα.

Το πιο χαρακτηριστικό εύρημα είναι ότι περιορίζεται τόσο η ενεργητική κίνηση (αυτή που κάνετε μόνοι σας) όσο και η παθητική (αυτή που κάνει ο ιατρός κρατώντας το χέρι σας), συχνά με αίσθημα τριγμού. Αντίθετα, όταν το πρόβλημα αφορά μόνο τους τένοντες, η παθητική κίνηση συνήθως διατηρείται. Παρόμοια δυσκαμψία σε όλες τις κατευθύνσεις δίνει και ο παγωμένος ώμος, στον οποίο όμως η ακτινογραφία είναι φυσιολογική.

Στη συνέχεια ελέγχεται η δύναμη των μυών του στροφικού πετάλου με ειδικές δοκιμασίες αντίστασης, καθώς η κατάστασή τους καθορίζει τις θεραπευτικές επιλογές. Τέλος, εξετάζεται ο αυχένας και η αισθητικότητα του άνω άκρου, γιατί μια αυχενική ριζοπάθεια μπορεί να μιμηθεί πόνο στον ώμο.

Απεικονιστικός έλεγχος στην οστεοαρθρίτιδα ώμου: τι αναζητά ο ιατρός

• Ακτινογραφίες σε περισσότερες από μία προβολές. Η προσθιοπίσθια και η μασχαλιαία λήψη δείχνουν πόσο έχει στενέψει το μεσάρθριο διάστημα, το μέγεθος των οστεοφύτων, τη σκλήρυνση και τις κύστεις κάτω από τον χόνδρο. Δείχνουν επίσης αν η κεφαλή έχει ανέβει προς το ακρώμιο, εύρημα που υποδηλώνει ανεπάρκεια των τενόντων.
• Αξονική τομογραφία. Απεικονίζει με λεπτομέρεια το σχήμα και τη φθορά της ωμογλήνης και το διαθέσιμο οστικό απόθεμα. Ζητείται κυρίως όταν σχεδιάζεται επέμβαση.
• Μαγνητική τομογραφία ή υπερηχογράφημα. Αξιολογούν τους τένοντες και την ποιότητα των μυών, δηλαδή αν έχουν ατροφήσει ή αν έχουν αντικατασταθεί εν μέρει από λίπος.
• Εργαστηριακός έλεγχος. Χρειάζεται μόνο όταν υπάρχει υποψία φλεγμονώδους ή κρυσταλλογενούς αρθρίτιδας.

Η βαρύτητα των ευρημάτων στην ακτινογραφία δεν συμβαδίζει πάντα με την ένταση των ενοχλήσεων. Υπάρχουν ασθενείς με προχωρημένη εικόνα και ήπια συμπτώματα, αλλά και το αντίστροφο. Η θεραπεία αποφασίζεται με βάση το πώς ζείτε, όχι μόνο με βάση την εικόνα.

Θεραπεία

Η αντιμετώπιση της οστεοαρθρίτιδας του ώμου είναι κλιμακωτή και εξατομικεύεται με βάση το στάδιο, την ένταση των συμπτωμάτων και τις ανάγκες του ασθενούς.

Συντηρητική αντιμετώπιση

Στα αρχικά και ενδιάμεσα στάδια, η αντιμετώπιση είναι συντηρητική και περιλαμβάνει τροποποίηση δραστηριοτήτων, φυσικοθεραπεία για τη διατήρηση του εύρους κίνησης και την ενδυνάμωση των μυών, αντιφλεγμονώδη φαρμακευτική αγωγή για τον έλεγχο του πόνου, καθώς και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ενέσιμες θεραπείες. Η συντηρητική αγωγή δεν αναστρέφει τη φθορά, αλλά μπορεί να ανακουφίσει σημαντικά τα συμπτώματα και να καθυστερήσει την ανάγκη χειρουργικής επέμβασης.

Η συντηρητική θεραπεία της οστεοαρθρίτιδας ώμου στην πράξη

Η συντηρητική αγωγή δεν αναγεννά τον χόνδρο. Στόχος της είναι να μειώσει τον πόνο και να διατηρήσει την κίνηση, ώστε ο ώμος να παραμείνει λειτουργικός για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο διάστημα. Συνήθως συνδυάζονται τα εξής:

• Προσαρμογή των δραστηριοτήτων. Αποφεύγετε τις επαναλαμβανόμενες κινήσεις πάνω από το ύψος του ώμου και την άρση βάρους με τεντωμένο χέρι. Η πλήρης ακινησία δεν βοηθά, γιατί επιτείνει τη δυσκαμψία.
• Θερμά και ψυχρά επιθέματα. Η ζέστη πριν από τις ασκήσεις χαλαρώνει τους μυς. Το κρύο μετά από δραστηριότητα περιορίζει την ενόχληση.
• Αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη. Χορηγούνται για περιορισμένα διαστήματα, με επιλογή σκευάσματος ανάλογα με το ιστορικό σας (στομάχι, νεφρά, καρδιά, άλλα φάρμακα).
• Ενδαρθρική έγχυση κορτιζόνης. Προσφέρει ανακούφιση που διαρκεί από εβδομάδες έως λίγους μήνες. Δεν επαναλαμβάνεται συχνά και δεν αλλάζει την πορεία της νόσου.
• Υαλουρονικό οξύ και βιολογικές ενέσεις. Χρησιμοποιούνται σε επιλεγμένους ασθενείς. Τα δεδομένα για τον ώμο είναι πιο περιορισμένα σε σχέση με άλλες αρθρώσεις, γι’ αυτό η ένδειξη συζητείται εξατομικευμένα.
• Ρευματολογική παρακολούθηση. Είναι απαραίτητη όταν το αίτιο είναι φλεγμονώδες, γιατί η ρύθμιση της βασικής νόσου προστατεύει και την άρθρωση.

Αν μετά από λίγους μήνες συστηματικής προσπάθειας ο πόνος παραμένει έντονος, γίνεται επανεκτίμηση του θεραπευτικού πλάνου.

Χειρουργική αντιμετώπιση

Όταν η αρθρίτιδα είναι προχωρημένη και τα συμπτώματα δεν ανταποκρίνονται στη συντηρητική αγωγή, η ενδεδειγμένη λύση είναι η αρθροπλαστική του ώμου, δηλαδή η αντικατάσταση των φθαρμένων επιφανειών με τεχνητά εμφυτεύματα. Ανάλογα με την κατάσταση του στροφικού πετάλου και τα χαρακτηριστικά της κάθε περίπτωσης, επιλέγεται η κατάλληλη μορφή αρθροπλαστικής (ανατομική ή ανάστροφη). Η αρθροπλαστική ώμου προσφέρει ουσιαστική ανακούφιση από τον πόνο και βελτίωση της λειτουργικότητας.

Πότε η οστεοαρθρίτιδα ώμου χρειάζεται χειρουργείο

Η απόφαση δεν βασίζεται σε μία εξέταση ούτε στην ηλικία. Το χειρουργείο συζητείται όταν συντρέχουν οι παρακάτω προϋποθέσεις:

• ο πόνος επιμένει παρά τη σωστή συντηρητική αγωγή και σας ξυπνά συστηματικά τη νύχτα,
• δυσκολεύεστε σε βασικές κινήσεις αυτοεξυπηρέτησης, όπως το ντύσιμο και η προσωπική υγιεινή,
• ο απεικονιστικός έλεγχος επιβεβαιώνει προχωρημένη φθορά που εξηγεί τα συμπτώματα,
• η γενική σας υγεία επιτρέπει με ασφάλεια μια προγραμματισμένη επέμβαση.

Σε νεότερους ασθενείς με ήπιες έως μέτριες αλλοιώσεις, ο αρθροσκοπικός καθαρισμός της άρθρωσης μπορεί να προσφέρει ανακούφιση για ένα διάστημα. Η τεχνική περιγράφεται στη σελίδα για την αρθροσκόπηση ώμου. Όταν η φθορά είναι προχωρημένη, η λύση είναι η αντικατάσταση των αρθρικών επιφανειών. Για τους τύπους προθέσεων, τη διαδικασία και την αποκατάσταση, δείτε τη σελίδα για την αρθροπλαστική ώμου.

Η υπερβολική αναβολή δεν είναι πάντα ακίνδυνη. Όταν ο ώμος μένει δύσκαμπτος για χρόνια, οι μύες ατροφούν και η φθορά της ωμογλήνης προχωρά, γεγονός που μπορεί να κάνει την επέμβαση τεχνικά πιο απαιτητική. Αν έχετε αμφιβολίες για το αν ήρθε η ώρα, μια δεύτερη ιατρική γνώμη βοηθά να αποφασίσετε με ηρεμία.

Πριν και μετά την αντιμετώπιση

Πριν την αντιμετώπιση, ο ασθενής με προχωρημένη αρθρίτιδα ώμου ζει με χρόνιο πόνο, νυχτερινή ενόχληση και σοβαρό περιορισμό της κίνησης, που δυσχεραίνει απλές καθημερινές δραστηριότητες. Μετά την κατάλληλη αντιμετώπιση, συντηρητική ή χειρουργική, και την ολοκλήρωση της αποκατάστασης, οι περισσότεροι ασθενείς ανακτούν την ανώδυνη κίνηση και τη λειτουργικότητα του άνω άκρου.

Πώς επηρεάζει την καθημερινότητα

Αν και ο ώμος δεν είναι άρθρωση που δέχεται το βάρος του σώματος, η λειτουργία του είναι καθοριστική για σχεδόν κάθε δραστηριότητα του άνω άκρου. Η προχωρημένη αρθρίτιδα του ώμου, επομένως, επηρεάζει βαθιά την αυτονομία: το ντύσιμο, το χτένισμα, το πλύσιμο, το άπλωμα του χεριού για να πιάσει κανείς ένα αντικείμενο από ένα ράφι, ακόμα και η οδήγηση, γίνονται σταδιακά δύσκολα και επώδυνα.

Ιδιαίτερα ενοχλητικός είναι ο νυχτερινός πόνος, που διαταράσσει τον ύπνο και υποβαθμίζει τη συνολική ποιότητα ζωής. Αυτός ο συνδυασμός πόνου και λειτουργικού περιορισμού είναι που, τελικά, ωθεί τους περισσότερους ασθενείς να αναζητήσουν οριστική λύση, όταν η συντηρητική αγωγή δεν επαρκεί πλέον.

Πρακτικές συμβουλές για ύπνο, εργασία και οδήγηση με οστεοαρθρίτιδα ώμου

• Ύπνος. Αποφύγετε να ξαπλώνετε στο πάσχον πλευρό. Ανάσκελα, ένα μικρό μαξιλάρι κάτω από τον αγκώνα κρατά τον ώμο σε ουδέτερη θέση. Στο πλάι, αγκαλιάστε ένα μαξιλάρι ώστε το χέρι να μην πέφτει μπροστά.
• Σπίτι. Μεταφέρετε όσα χρησιμοποιείτε καθημερινά σε ράφια ανάμεσα στη μέση και στο στήθος. Για τα ψηλά ντουλάπια χρησιμοποιήστε σταθερό σκαλοπάτι.
• Ντύσιμο. Περνάτε πρώτα το πάσχον χέρι στο μανίκι και το βγάζετε τελευταίο. Τα ρούχα που κουμπώνουν μπροστά διευκολύνουν πολύ.
• Εργασία σε γραφείο. Ρυθμίστε το κάθισμα ώστε οι πήχεις να στηρίζονται και το ποντίκι να βρίσκεται κοντά στο σώμα. Κάντε σύντομα διαλείμματα με ήπιες κινήσεις.
• Οδήγηση. Κρατάτε το τιμόνι χαμηλότερα και φέρτε το κάθισμα πιο κοντά, για να μην τεντώνετε τα χέρια. Σε μεγάλες διαδρομές προγραμματίστε στάσεις.
• Άσκηση. Το περπάτημα, το στατικό ποδήλατο και οι ήπιες ασκήσεις στο νερό είναι συνήθως καλά ανεκτά. Αποφύγετε πιέσεις πάνω από το κεφάλι και βαθιές κάμψεις με βάρη.

Αν σχεδιάζετε μετακινήσεις με αποσκευές, χρήσιμες ιδέες θα βρείτε στο άρθρο για τα ταξίδια με οστεοαρθρίτιδα.

Ο ρόλος της φυσικοθεραπείας

Η φυσικοθεραπεία αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο τόσο της συντηρητικής αντιμετώπισης όσο και της αποκατάστασης μετά την αρθροπλαστική. Ένα σωστά σχεδιασμένο πρόγραμμα εστιάζει στη διατήρηση και βελτίωση του εύρους κίνησης, στην ενδυνάμωση των μυών που στηρίζουν και κινούν τον ώμο, ιδίως του στροφικού πετάλου και του δελτοειδούς, και στη βελτίωση της λειτουργικότητας του άνω άκρου.

Η τακτική, καθοδηγούμενη άσκηση ανακουφίζει τα συμπτώματα και μπορεί να καθυστερήσει την εξέλιξη της νόσου. Είναι σημαντικό οι ασκήσεις να είναι εξατομικευμένες, γι’ αυτό η συνεργασία με εξειδικευμένο φυσικοθεραπευτή, υπό την καθοδήγηση του Ορθοπαιδικού, έχει ουσιαστική αξία.

Πρόληψη

Αν και η οστεοαρθρίτιδα δεν αποτρέπεται πάντα, ορισμένα μέτρα μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο ή να επιβραδύνουν την εξέλιξή της: η αποφυγή υπερβολικής, επαναλαμβανόμενης καταπόνησης του ώμου, η έγκαιρη και σωστή αντιμετώπιση των τραυματισμών (καταγμάτων, εξαρθρημάτων, ρήξεων στροφικού πετάλου), η διατήρηση καλής μυϊκής κατάστασης και η τακτική, ήπια άσκηση.

Διαφορική διάγνωση: όχι κάθε πόνος στον ώμο είναι αρθρίτιδα

Ο πόνος στον ώμο είναι ένα από τα συχνότερα ορθοπαιδικά συμπτώματα και μπορεί να οφείλεται σε πολλές διαφορετικές παθήσεις, όχι μόνο στην αρθρίτιδα. Η ρήξη του στροφικού πετάλου, το σύνδρομο υπακρωμιακής προστριβής, ο παγωμένος ώμος και η ασβεστοποιός τενοντίτιδα μπορεί να προκαλούν παρόμοια συμπτώματα.

Η σωστή διάκριση είναι καθοριστική, καθώς κάθε πάθηση έχει διαφορετική αντιμετώπιση. Ενίοτε, μάλιστα, οι παθήσεις συνυπάρχουν, για παράδειγμα, μια αρθρίτιδα μπορεί να συνοδεύεται από ρήξη στροφικού πετάλου. Γι’ αυτό, η εξειδικευμένη ορθοπαιδική εκτίμηση, σε συνδυασμό με τον κατάλληλο απεικονιστικό έλεγχο, είναι απαραίτητη για τη σωστή διάγνωση και τη χάραξη του κατάλληλου θεραπευτικού πλάνου.

Κόστος αντιμετώπισης

Το κόστος εξαρτάται από το είδος της αντιμετώπισης (συντηρητική ή χειρουργική) και, στη χειρουργική περίπτωση, από το είδος της αρθροπλαστικής, τα υλικά των εμφυτευμάτων, την κλινική και τη θέση νοσηλείας, καθώς και την ασφαλιστική κάλυψη. Στις περισσότερες περιπτώσεις αρθροπλαστικής, τα ιδιωτικά ασφαλιστήρια συμβόλαια και οι ασφαλιστικοί φορείς καλύπτουν σημαντικό μέρος της δαπάνης.

Η ακριβής ενημέρωση γίνεται εξατομικευμένα, μετά την κλινική εκτίμηση. Το ιατρείο είναι στη διάθεσή σας για κάθε σχετική πληροφορία.

Περισσότερα για τους παράγοντες που καθορίζουν το κόστος και για την κάλυψη από ασφαλιστικούς φορείς: Κόστος επεμβάσεων.

Στάδια και εξέλιξη της νόσου

Η οστεοαρθρίτιδα του ώμου εξελίσσεται προοδευτικά. Στα αρχικά στάδια, η φθορά του χόνδρου είναι ήπια και τα συμπτώματα διαλείποντα, εμφανιζόμενα κυρίως μετά από δραστηριότητα. Στα ενδιάμεσα στάδια, ο πόνος γίνεται πιο συχνός και η δυσκαμψία εντονότερη. Στα τελικά στάδια, ο χόνδρος έχει καταστραφεί σχεδόν πλήρως, ο πόνος είναι διαρκής και η λειτουργικότητα σοβαρά περιορισμένη.

Το στάδιο της νόσου καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και τη θεραπευτική προσέγγιση: όσο νωρίτερα διαγνωστεί, τόσο περισσότερες και αποτελεσματικότερες είναι οι συντηρητικές επιλογές. Γι’ αυτό, η έγκαιρη αξιολόγηση του επίμονου πόνου στον ώμο έχει σημασία.

Μύθοι και αλήθειες για την οστεοαρθρίτιδα ώμου

• «Είναι απλώς τα χρόνια, δεν γίνεται τίποτα.» Η φθορά δεν αναστρέφεται, τα συμπτώματα όμως αντιμετωπίζονται σε κάθε στάδιο, με συντηρητικά ή χειρουργικά μέσα.
• «Αφού πονάει, πρέπει να το κρατώ ακίνητο.» Η ακινησία οδηγεί σε μεγαλύτερη δυσκαμψία και αδυναμία. Η ήπια, καθοδηγούμενη κίνηση προστατεύει τη λειτουργία.
• «Οι ενέσεις φτιάχνουν τον χόνδρο.» Καμία ένεση δεν ξαναχτίζει τον χόνδρο που χάθηκε. Μπορούν να μειώσουν τον πόνο για ένα διάστημα.
• «Το τρίξιμο σημαίνει ότι η άρθρωση καταστρέφεται.» Οι ήχοι χωρίς πόνο είναι συχνοί και συνήθως αθώοι. Σημασία έχουν ο πόνος και η απώλεια κίνησης.
• «Το χειρουργείο στον ώμο είναι μόνο για πολύ ηλικιωμένους.» Η ένδειξη τίθεται με βάση τα συμπτώματα και τη φθορά, όχι με βάση την ημερομηνία γέννησης.

Πόνος από οστεοαρθρίτιδα ώμου: πότε χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση

Η οστεοαρθρίτιδα εξελίσσεται αργά και σπάνια αποτελεί επείγον πρόβλημα. Ορισμένα σημεία όμως δεν ταιριάζουν με τη συνηθισμένη της πορεία και χρειάζονται έλεγχο χωρίς καθυστέρηση:

• ξαφνική αδυναμία να σηκώσετε το χέρι, ιδίως μετά από πτώση ή απότομη κίνηση,
• ώμος ζεστός, κόκκινος και πρησμένος, με ή χωρίς πυρετό,
• εμφανής παραμόρφωση ή έντονος πόνος μετά από τραυματισμό,
• μούδιασμα ή αδυναμία που κατεβαίνει στο χέρι και στα δάκτυλα,
• πόνος στον ώμο που συνοδεύεται από σφίξιμο στο στήθος, δύσπνοια ή εφίδρωση. Σε αυτή την περίπτωση καλέστε αμέσως βοήθεια, γιατί μπορεί να πρόκειται για καρδιολογικό πρόβλημα.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι συχνή η αρθρίτιδα του ώμου;

Είναι λιγότερο συχνή από την αρθρίτιδα του γόνατος ή του ισχίου, καθώς ο ώμος δεν είναι άρθρωση φόρτισης. Ωστόσο, όταν εμφανιστεί, μπορεί να επηρεάσει σοβαρά τη λειτουργικότητα του άνω άκρου.

Πού πονάει η αρθρίτιδα του ώμου;

Ο πόνος εντοπίζεται βαθιά στην άρθρωση, επιδεινώνεται με την κίνηση και συχνά και τη νύχτα, ιδίως όταν ο ασθενής κοιμάται στο πάσχον πλευρό.

Πρέπει να χειρουργηθώ οπωσδήποτε;

Όχι απαραίτητα. Στα αρχικά και ενδιάμεσα στάδια, η συντηρητική αγωγή μπορεί να ανακουφίσει σημαντικά. Η αρθροπλαστική ενδείκνυται όταν η αρθρίτιδα είναι προχωρημένη και τα συμπτώματα δεν ελέγχονται συντηρητικά.

Βοηθά η φυσικοθεραπεία;

Ναι. Η φυσικοθεραπεία διατηρεί το εύρος κίνησης, ενδυναμώνει τους μύες που στηρίζουν τον ώμο και ανακουφίζει τα συμπτώματα, αποτελώντας βασικό μέρος της συντηρητικής αντιμετώπισης.

Καλύπτεται το κόστος από την ασφάλεια;

Στις περισσότερες περιπτώσεις αρθροπλαστικής, τα ιδιωτικά ασφαλιστήρια συμβόλαια και οι ασφαλιστικοί φορείς καλύπτουν μέρος ή το σύνολο της δαπάνης. Το ιατρείο μπορεί να σας ενημερώσει αναλυτικά.

Πότε πρέπει να επισκεφθώ γιατρό για τον πόνο στον ώμο;

Εάν έχετε επίμονο πόνο στον ώμο, νυχτερινή ενόχληση, προοδευτική δυσκαμψία ή δυσκολία σε καθημερινές κινήσεις που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής σας, είναι σκόπιμο να αξιολογηθείτε από εξειδικευμένο Ορθοπαιδικό, ώστε να ξεκινήσει έγκαιρα η κατάλληλη αγωγή.

Θεραπεύεται οριστικά η οστεοαρθρίτιδα ώμου;

Ο χόνδρος που έχει χαθεί δεν αναγεννάται, επομένως η φθορά δεν αναστρέφεται με φάρμακα, ενέσεις ή ασκήσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα πονάτε για πάντα. Στα αρχικά στάδια τα συμπτώματα ελέγχονται συνήθως καλά με συντηρητική αγωγή. Στα προχωρημένα στάδια, η αντικατάσταση της άρθρωσης με πρόθεση αφαιρεί τις φθαρμένες επιφάνειες και στις περισσότερες περιπτώσεις απαλλάσσει από τον πόνο.

Μπορώ να γυμνάζομαι αν έχω οστεοαρθρίτιδα στον ώμο;

Ναι, και μάλιστα συνιστάται. Η κίνηση διατηρεί το εύρος της άρθρωσης και τη δύναμη των μυών που τη στηρίζουν. Προτιμήστε ήπιες δραστηριότητες, όπως περπάτημα, ασκήσεις στο νερό και διατάσεις μέσα στα όρια του πόνου. Αποφύγετε τα βαριά φορτία πάνω από το κεφάλι και τις απότομες κινήσεις. Αν μια άσκηση προκαλεί πόνο που διαρκεί ώρες, χρειάζεται τροποποίηση από τον φυσικοθεραπευτή σας.

Πόσο γρήγορα εξελίσσεται η αρθρίτιδα του ώμου;

Στις περισσότερες περιπτώσεις η εξέλιξη είναι αργή και μετριέται σε χρόνια. Ο ρυθμός διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και εξαρτάται από το αίτιο, την καταπόνηση του ώμου και την κατάσταση των τενόντων. Οι φλεγμονώδεις μορφές και η οστεονέκρωση μπορεί να προχωρήσουν ταχύτερα. Ο περιοδικός κλινικός και ακτινολογικός έλεγχος δείχνει αν η εικόνα παραμένει σταθερή ή αν χρειάζεται αλλαγή στη θεραπεία.

Μπορεί η αρθρίτιδα του ώμου να δώσει πόνο στον αυχένα ή στο μπράτσο;

Ο πόνος από τη γληνοβραχιόνια άρθρωση γίνεται συνήθως αισθητός βαθιά στον ώμο και συχνά απλώνεται στην έξω πλευρά του βραχίονα, έως τον αγκώνα. Πόνος που ξεκινά από τον αυχένα, περνά κάτω από τον αγκώνα ή συνοδεύεται από μούδιασμα στα δάκτυλα παραπέμπει περισσότερο σε πρόβλημα της αυχενικής μοίρας. Τα δύο προβλήματα μπορεί να συνυπάρχουν, γι’ αυτό στην εξέταση ελέγχονται και οι δύο περιοχές.