Ρήξη Αχίλλειου Τένοντα

Πώς συμβαίνει

Η ρήξη γίνεται συνήθως σε μια απότομη, εκρηκτική κίνηση: εκκίνηση για τρέξιμο, άλμα, αλλαγή κατεύθυνσης στο τένις, στο ποδόσφαιρο ή στο μπάσκετ. Ο τένοντας σπάει τυπικά 2 έως 6 εκατοστά πάνω από την κατάφυσή του στην πτέρνα, στη λεγόμενη «κρίσιμη ζώνη» με τη φτωχότερη αιμάτωση. Προδιαθεσικοί παράγοντες είναι η προϋπάρχουσα τενοντοπάθεια, οι εγχύσεις κορτικοστεροειδών στην περιοχή, η λήψη κινολονών, η απότομη αύξηση της προπόνησης μετά από περίοδο αδράνειας και η ηλικία.

Ανατομία: τι είναι και τι κάνει ο αχίλλειος τένοντας

Ο αχίλλειος τένοντας σχηματίζεται από την ένωση των καταφύσεων δύο μυών της γάμπας, του γαστροκνημίου και του υποκνημιδίου, και καταλήγει στο πίσω μέρος της πτέρνας. Οι δύο αυτοί μύες μαζί ονομάζονται τρικέφαλος σουραίος και είναι υπεύθυνοι για την πελματιαία κάμψη, δηλαδή την κίνηση με την οποία το πέλμα σπρώχνει το έδαφος. Χωρίς αυτή την ώθηση δεν μπορείτε να σηκωθείτε στις μύτες, να ανεβείτε σκάλα με δύναμη, να τρέξετε ή να πηδήξετε.

Σε αντίθεση με πολλούς άλλους τένοντες, ο αχίλλειος δεν περιβάλλεται από πραγματικό έλυτρο αλλά από μια λεπτή μεμβράνη, τον παρατένοντα, από τον οποίο δέχεται μεγάλο μέρος της αιμάτωσής του. Οι ίνες του δεν κατεβαίνουν ευθεία: στρίβουν ελαφρά καθώς πλησιάζουν την πτέρνα, γεγονός που τους επιτρέπει να αποθηκεύουν και να αποδίδουν ενέργεια σαν ελατήριο. Το ίδιο χαρακτηριστικό δημιουργεί όμως μια περιοχή αυξημένης καταπόνησης, εκεί ακριβώς όπου η αιμάτωση είναι φτωχότερη.

Στο τρέξιμο και στο άλμα ο τένοντας δέχεται φορτία πολλαπλάσια του σωματικού βάρους. Ένας υγιής τένοντας τα αντέχει χωρίς δυσκολία. Όταν όμως έχει προηγηθεί εκφύλιση των ινών του, που συχνά δεν δίνει κανένα σύμπτωμα, μια απότομη φόρτιση αρκεί για να τον κόψει.

Παράγοντες κινδύνου για ρήξη αχίλλειου τένοντα

Η ρήξη σπάνια είναι καθαρά θέμα ατυχίας. Στους περισσότερους ασθενείς συνυπάρχουν ένας ή περισσότεροι παράγοντες που έχουν ήδη εξασθενήσει τον τένοντα ή τον εκθέτουν σε φορτία για τα οποία δεν είναι προετοιμασμένος:

• Περιστασιακή άθληση. Το κλασικό προφίλ είναι ο ενήλικας που κάνει καθιστική εργασία και παίζει ποδόσφαιρο, μπάσκετ, τένις ή padel μία φορά την εβδομάδα, χωρίς ενδιάμεση προπόνηση.
• Χρόνια τενοντοπάθεια. Πόνος ή πάχυνση στον τένοντα τους προηγούμενους μήνες δείχνει ότι ο ιστός έχει ήδη αλλοιωθεί.
• Φάρμακα. Ορισμένα αντιβιοτικά της ομάδας των κινολονών και η μακροχρόνια χρήση κορτιζόνης έχουν συσχετιστεί με εξασθένηση του τένοντα. Αν λαμβάνετε τέτοια αγωγή και νιώσετε πόνο στην περιοχή, ενημερώστε τον ιατρό που τη συνταγογράφησε. Μη διακόψετε μόνοι σας το φάρμακο.
• Τοπικές εγχύσεις κορτικοστεροειδών μέσα ή γύρω από τον τένοντα.
• Συστηματικά νοσήματα, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, η χρόνια νεφρική νόσος και ορισμένα ρευματικά νοσήματα.
• Απότομη αλλαγή στην προπόνηση: περισσότερα χιλιόμετρα, ανηφόρες, σκληρότερο γήπεδο ή νέα υποδήματα με χαμηλότερο τακούνι.
• Προηγούμενη ρήξη στο άλλο πόδι. Όσοι έχουν ήδη υποστεί ρήξη στη μία πλευρά έχουν αυξημένη πιθανότητα να συμβεί και στην άλλη.

Η ρήξη εμφανίζεται συχνότερα στους άνδρες. Στις μεγαλύτερες ηλικίες μπορεί να συμβεί και με πολύ μικρότερη αφορμή, όπως ένα στραβοπάτημα σε σκαλοπάτι ή ένα απότομο βήμα για να αποφευχθεί μια πτώση.

Τύποι ρήξης αχίλλειου τένοντα

Δεν είναι όλες οι ρήξεις ίδιες, και ο τύπος καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τη θεραπεία.

• Ολική οξεία ρήξη. Ο τένοντας κόβεται σε όλο του το πάχος και τα δύο άκρα απομακρύνονται. Είναι η συχνότερη μορφή και αυτή που περιγράφεται ως «κλωτσιά από πίσω».
• Μερική ρήξη. Κόβεται μέρος μόνο των ινών. Ο πόνος είναι υπαρκτός αλλά η δύναμη διατηρείται εν μέρει. Η διάκρισή της από μια ολική ρήξη με καλή επαφή των άκρων ή από μια σοβαρή τενοντοπάθεια δεν είναι πάντα εύκολη στην κλινική εξέταση, και εδώ βοηθά ο απεικονιστικός έλεγχος.
• Παραμελημένη (χρόνια) ρήξη. Πρόκειται για ρήξη που διαγνώστηκε με καθυστέρηση εβδομάδων. Το κενό έχει γεμίσει με ουλώδη ιστό, ο τένοντας έχει «μακρύνει» και η γάμπα έχει ατροφήσει. Ο ασθενής συνήθως δεν πονά ιδιαίτερα, αλλά κουτσαίνει και δεν έχει ώθηση.
• Ρήξη στην κατάφυση ή αποσπαστικό κάταγμα. Σπανιότερα ο τένοντας αποκολλάται από την πτέρνα, μερικές φορές μαζί με ένα οστικό τεμάχιο.
• Ρήξη στη μυοτενόντια συμβολή, ψηλά στη γάμπα, εκεί όπου ο μυς μεταβαίνει σε τένοντα. Αντιμετωπίζεται κατά κανόνα συντηρητικά.
• Επαναρρήξη, δηλαδή νέα ρήξη σε τένοντα που έχει ήδη θεραπευτεί.

Συμπτώματα

Ο ασθενής περιγράφει χαρακτηριστικά ένα ξαφνικό, δυνατό χτύπημα ή κλωτσιά στο πίσω μέρος της γάμπας, συχνά με ακουστό κρότο. Ακολουθεί έντονος πόνος, αδυναμία να σταθεί στις μύτες των δακτύλων και αδύναμο, κουτσαίνον βάδισμα. Ψηλαφάται συνήθως ένα κενό στην πορεία του τένοντα, ενώ σύντομα εμφανίζονται οίδημα και εκχύμωση. Επειδή οι υπόλοιποι καμπτήρες μπορούν να κάμψουν αδύναμα τον άκρο πόδα, η κάκωση παραβλέπεται σε σημαντικό ποσοστό των περιπτώσεων στην πρώτη εξέταση.

Τι να κάνετε τις πρώτες ώρες και πότε να ζητήσετε άμεσα εκτίμηση

Αν νιώσατε το χαρακτηριστικό χτύπημα στη γάμπα, σταματήστε αμέσως τη δραστηριότητα. Το ότι μπορείτε να περπατήσετε, έστω κουτσαίνοντας, δεν αποκλείει την ολική ρήξη.

• Μην προσπαθήσετε να «δοκιμάσετε» το πόδι με άλμα ή τρέξιμο.
• Αποφύγετε να πατάτε με όλο το βάρος. Αν υπάρχουν βακτηρίες, χρησιμοποιήστε τες.
• Κρατήστε το πόδι ψηλά και βάλτε πάγο τυλιγμένο σε πανί, για λίγα λεπτά κάθε φορά.
• Αφήστε το πέλμα να «κρέμεται» χαλαρά προς τα κάτω. Μην το τεντώνετε προς τα πάνω, γιατί έτσι απομακρύνονται τα άκρα του τένοντα.
• Ζητήστε εξέταση μέσα στις επόμενες ημέρες, όχι εβδομάδες.

Ο χρόνος έχει σημασία για πρακτικό λόγο: η συντηρητική θεραπεία και η διαδερμική συρραφή αποδίδουν καλύτερα όταν ξεκινούν νωρίς, πριν τα άκρα του τένοντα συρρικνωθούν και απομακρυνθούν.

Χρειάζεται εκτίμηση την ίδια ημέρα αν υπάρχει ανοιχτό τραύμα πάνω από τον τένοντα, αν το πόδι είναι μουδιασμένο, ψυχρό ή αλλάζει χρώμα, αν η γάμπα πρήζεται και σκληραίνει προοδευτικά με πόνο που δυναμώνει, ή αν δεν μπορείτε να πατήσετε καθόλου. Το ίδιο ισχύει αν εμφανιστεί δύσπνοια ή πόνος στο στήθος τις ημέρες μετά την κάκωση.

Διάγνωση

Η διάγνωση είναι κατά κύριο λόγο κλινική. Η δοκιμασία Thompson είναι η πιο αξιόπιστη: με τον ασθενή πρηνή, η συμπίεση της γάμπας δεν προκαλεί πελματιαία κάμψη όταν ο τένοντας έχει ρήξη. Το υπερηχογράφημα επιβεβαιώνει τη ρήξη, μετρά το χάσμα και είναι δυναμικό. Η μαγνητική τομογραφία χρησιμοποιείται σε αμφίβολες, μερικές ή παραμελημένες ρήξεις και στον σχεδιασμό του χειρουργείου.

Με τι μπορεί να μπερδευτεί η ρήξη αχίλλειου τένοντα

Ο ξαφνικός πόνος στη γάμπα δεν σημαίνει πάντα ρήξη του τένοντα. Στην εξέταση ο ιατρός θα αποκλείσει καταστάσεις που μοιάζουν αλλά αντιμετωπίζονται διαφορετικά:

• Θλάση ή ρήξη της έσω κεφαλής του γαστροκνημίου. Ο πόνος είναι ψηλότερα, στο εσωτερικό της γάμπας, ο τένοντας ψηλαφάται ακέραιος και η δοκιμασία Thompson είναι φυσιολογική.
• Τενοντοπάθεια του αχίλλειου. Ο πόνος εγκαθίσταται σταδιακά, είναι χειρότερος το πρωί και στην αρχή της άσκησης, και δεν υπάρχει στιγμή «κρότου».
• Εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση. Προκαλεί πρήξιμο και πόνο στη γάμπα χωρίς σαφή κάκωση. Αν υπάρχει υποψία, γίνεται υπερηχογράφημα των φλεβών.
• Ρήξη κύστης Baker. Υγρό από το πίσω μέρος του γόνατος κατεβαίνει στη γάμπα και τη διογκώνει. Συνήθως υπάρχει ιστορικό προβλήματος στο γόνατο.
• Κάταγμα της πτέρνας ή διάστρεμμα της ποδοκνημικής. Εδώ προηγείται πτώση ή στροφή του ποδιού και ο πόνος εντοπίζεται στο οστό ή στους συνδέσμους.
• Πόνος που αντανακλά από τη μέση. Η πίεση μιας νευρικής ρίζας μπορεί να δώσει πόνο και αδυναμία στη γάμπα. Περισσότερα θα βρείτε στο άρθρο για τον πόνο στη μέση και την ισχιαλγία.

Ο ίδιος μηχανισμός απότομης, εκρηκτικής σύσπασης μπορεί να κόψει και τους μεγάλους τένοντες γύρω από την επιγονατίδα. Η ρήξη τένοντα στο γόνατο δίνει αδυναμία έκτασης του γόνατος και περιγράφεται σε ξεχωριστή σελίδα.

Θεραπεία

Συντηρητική. Με σύγχρονα πρωτόκολλα λειτουργικής αντιμετώπισης, νάρθηκας με ρυθμιζόμενες σφήνες σε ιπποποδία και σταδιακή μείωση, με πρώιμη ελεγχόμενη φόρτιση και κινητοποίηση, τα αποτελέσματα πλησιάζουν αυτά του χειρουργείου, με μηδενικό κίνδυνο λοίμωξης. Προϋπόθεση είναι η σύγκλειση των άκρων του τένοντα στον υπέρηχο και η καλή συμμόρφωση του ασθενή. Το ποσοστό επαναρρήξεων παραμένει κάπως υψηλότερο.

Χειρουργική. Η συρραφή του τένοντα, ανοιχτά ή με διαδερμική τεχνική μικρής τομής, αποκαθιστά το μήκος και την τάση του τένοντα με μεγαλύτερη ακρίβεια, μειώνει τον κίνδυνο επαναρρήξης και προτιμάται σε νέους, αθλητές, σε ρήξεις με μεγάλο χάσμα και σε παραμελημένες ή επαναλαμβανόμενες ρήξεις. Οι κίνδυνοι αφορούν κυρίως το τραύμα και το δερματικό γαστροκνημιαίο νεύρο.

Προετοιμασία και ημέρα του χειρουργείου

Η συρραφή δεν είναι επείγουσα επέμβαση της ίδιας νύχτας. Συνήθως προγραμματίζεται μέσα στις πρώτες ημέρες, όταν το οίδημα έχει υποχωρήσει και το δέρμα είναι σε καλή κατάσταση. Μέχρι τότε το πόδι ακινητοποιείται σε ιπποποδία, παραμένει ανυψωμένο και δεν φορτίζεται.

Πριν την επέμβαση γίνεται ο συνήθης προεγχειρητικός έλεγχος. Ενημερώστε για όλα τα φάρμακα που λαμβάνετε, ιδιαίτερα αντιπηκτικά, αντιδιαβητικά και κορτιζόνη, καθώς και για τυχόν ιστορικό θρόμβωσης. Αν καπνίζετε, η διακοπή βοηθά ουσιαστικά την επούλωση του τραύματος.

Η επέμβαση γίνεται συνήθως με περιοχική αναισθησία (ραχιαία ή αποκλεισμό νεύρων), με τον ασθενή σε πρηνή θέση. Στην ανοιχτή τεχνική τα άκρα του τένοντα συρράπτονται υπό άμεση όραση μέσω μίας τομής. Στη διαδερμική ή ελάχιστα επεμβατική τεχνική τα ράμματα περνούν μέσα από πολύ μικρές τομές, με λιγότερη επιβάρυνση του δέρματος. Η διάρκεια είναι συνήθως μικρότερη της μίας ώρας. Οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν σπίτι την ίδια ή την επόμενη ημέρα, με νάρθηκα ή μπότα και βακτηρίες.

Πώς επιλέγεται η θεραπεία στη ρήξη αχίλλειου τένοντα

Δεν υπάρχει μία σωστή απάντηση για όλους. Η απόφαση παίρνεται μαζί με τον ασθενή, αφού ζυγιστούν συγκεκριμένα δεδομένα:

• Το χάσμα στο υπερηχογράφημα. Αν με το πέλμα σε ιπποποδία τα άκρα έρχονται σε επαφή, η συντηρητική θεραπεία έχει καλές προϋποθέσεις. Αν παραμένει κενό, η συρραφή είναι συνήθως προτιμότερη.
• Ο χρόνος από την κάκωση. Όσο περνούν οι ημέρες, η συντηρητική θεραπεία χάνει έδαφος.
• Οι απαιτήσεις σας. Ένας αθλητής ή ένας εργαζόμενος σε χειρωνακτική εργασία έχει διαφορετικές ανάγκες από κάποιον με ήπια καθημερινή δραστηριότητα.
• Η γενική υγεία και το δέρμα της περιοχής. Διαβήτης, κάπνισμα, αγγειακή νόσος και λήψη κορτιζόνης αυξάνουν τον κίνδυνο προβλημάτων στο τραύμα και γέρνουν τη ζυγαριά προς τη συντηρητική θεραπεία.
• Η δυνατότητα συμμόρφωσης. Η συντηρητική θεραπεία απαιτεί αυστηρή τήρηση του πρωτοκόλλου για εβδομάδες. Ένα μόνο βήμα χωρίς τη μπότα στην αρχική φάση μπορεί να ακυρώσει την επούλωση.

Στις παραμελημένες ρήξεις η απλή συρραφή συχνά δεν αρκεί, επειδή τα άκρα δεν πλησιάζουν. Τότε χρειάζεται ανακατασκευή, με επιμήκυνση του υγιούς τμήματος ή με μεταφορά γειτονικού τένοντα που ενισχύει την πελματιαία κάμψη. Η αποκατάσταση σε αυτές τις περιπτώσεις είναι πιο αργή.

Αν σας έχουν προταθεί διαφορετικές λύσεις και δυσκολεύεστε να αποφασίσετε, μια δεύτερη γνώμη πριν το χειρουργείο είναι απολύτως θεμιτή, αρκεί να μη χαθεί πολύτιμος χρόνος.

Πιθανές επιπλοκές και πώς προλαμβάνονται

Επιπλοκές μπορεί να εμφανιστούν και με τους δύο τρόπους θεραπείας. Οι περισσότερες προλαμβάνονται με σωστή επιλογή μεθόδου και πιστή τήρηση των οδηγιών.

• Επαναρρήξη. Συμβαίνει συνήθως τους πρώτους μήνες, από ένα απρόσεκτο βήμα χωρίς προστασία ή από πρόωρη επιστροφή στην άθληση.
• Επιμήκυνση του τένοντα. Ο τένοντας επουλώνεται αλλά πιο μακρύς από πριν, με αποτέλεσμα μόνιμη αδυναμία στην ώθηση. Γι’ αυτό αποφεύγονται οι πρώιμες διατάσεις της γάμπας.
• Προβλήματα τραύματος και λοίμωξη μετά από χειρουργείο. Το δέρμα πάνω από τον τένοντα είναι λεπτό και χρειάζεται προσοχή, ιδιαίτερα σε καπνιστές και διαβητικούς.
• Ερεθισμός του γαστροκνημιαίου νεύρου, με μούδιασμα στην έξω πλευρά της πτέρνας και του ποδιού, που συχνά υποχωρεί με τον χρόνο.
• Εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση. Η ακινητοποίηση του ποδιού αυξάνει τον κίνδυνο, ανεξάρτητα από το αν χειρουργηθήκατε. Ο ιατρός θα εκτιμήσει αν χρειάζεστε προληπτική αγωγή.
• Συμφύσεις και δυσκαμψία της ποδοκνημικής, που συνήθως βελτιώνονται με τη φυσικοθεραπεία.

Επικοινωνήστε άμεσα με τον ιατρό αν το τραύμα κοκκινίσει ή παρουσιάσει εκροή, αν εμφανιστεί πυρετός, αν η γάμπα πρηστεί και πονά, ή αν νιώσετε ξανά απότομο «τράβηγμα» στον τένοντα.

Αποκατάσταση

Και στις δύο επιλογές η αποκατάσταση είναι σταδιακή και διαρκεί μήνες. Οι πρώτες δύο εβδομάδες αφορούν προστασία και οίδημα, ακολουθεί προοδευτική φόρτιση και μείωση της ιπποποδίας έως την έκτη με όγδοη εβδομάδα, ενισχυτικές ασκήσεις από τον τρίτο μήνα, ελαφρύ τρέξιμο στους τέσσερις έως πέντε μήνες και επιστροφή σε αθλήματα με άλματα και αλλαγές κατεύθυνσης στους έξι έως εννέα μήνες. Η αποκατάσταση της δύναμης του γαστροκνημίου, και όχι ο χρόνος, είναι το κριτήριο επιστροφής.

Επιστροφή στην εργασία, την οδήγηση και την καθημερινότητα

Τα παρακάτω είναι ενδεικτικά και προσαρμόζονται στον τρόπο θεραπείας και στην πρόοδό σας.

• Εργασία γραφείου: συνήθως μέσα σε 1 έως 2 εβδομάδες, εφόσον μπορείτε να κρατάτε το πόδι ανυψωμένο και η μετακίνηση είναι εφικτή.
• Εργασία με ορθοστασία ή βάδιση: κατά κανόνα μετά από 6 έως 8 εβδομάδες, όταν φορτίζετε άνετα με τη μπότα.
• Βαριά χειρωνακτική εργασία, σκάλες, ανώμαλο έδαφος: συνήθως μετά από 3 έως 4 μήνες ή περισσότερο.
• Οδήγηση: αν πάσχει το δεξί πόδι, δεν οδηγείτε όσο φοράτε μπότα και μέχρι να μπορείτε να πατήσετε φρένο απότομα και με δύναμη. Για τους περισσότερους αυτό σημαίνει 8 έως 12 εβδομάδες. Με αριστερό πόδι και αυτόματο κιβώτιο η επιστροφή είναι νωρίτερα, μόλις σταματήσετε τα ισχυρά παυσίπονα.
• Κολύμβηση και στατικό ποδήλατο: συνήθως επιτρέπονται από τον δεύτερο με τρίτο μήνα, πολύ πριν το τρέξιμο.

Στο σπίτι θα σας διευκολύνει ένα κάθισμα για το ντους, ένα μαξιλάρι για ανύψωση του ποδιού και, για τις πρώτες εβδομάδες, ύπνος με τη μπότα ή με νυχτερινό νάρθηκα, ώστε το πέλμα να μην τεντώσει άθελά σας. Στο υγιές πόδι φορέστε παπούτσι με παχύτερη σόλα, για να μη γέρνει η λεκάνη όσο περπατάτε με τη μπότα.

Ακόμη και μετά την επιστροφή στις δραστηριότητες, μια μικρή διαφορά στον όγκο και στη δύναμη της γάμπας σε σχέση με το υγιές πόδι είναι συνηθισμένη και μπορεί να παραμείνει για μεγάλο διάστημα.

Πρόληψη: πώς προστατεύετε τον αχίλλειο τένοντα

Η πρόληψη αφορά τόσο όσους δεν έχουν τραυματιστεί όσο και όσους θέλουν να προστατεύσουν το άλλο πόδι.

• Ζεσταθείτε πραγματικά πριν από αθλήματα με εκκινήσεις και άλματα: λίγα λεπτά χαλαρό τρέξιμο και προοδευτικές επιταχύνσεις.
• Γυμνάστε τη γάμπα και ανάμεσα στους αγώνες. Οι άρσεις στις μύτες, με αργό κατέβασμα, είναι η πιο απλή και αποτελεσματική άσκηση.
• Αυξάνετε σταδιακά την ένταση και τη διάρκεια. Μετά από διάλειμμα μηνών μην επιστρέφετε κατευθείαν στο προηγούμενο επίπεδο.
• Μην αγνοείτε τον πρωινό πόνο ή την πάχυνση στον τένοντα. Η τενοντοπάθεια θεραπεύεται πολύ πιο εύκολα από μια ρήξη.
• Αλλάζετε τα φθαρμένα αθλητικά υποδήματα και αποφύγετε τις απότομες αλλαγές σε ύψος τακουνιού.
• Διατηρείτε φυσιολογικό σωματικό βάρος και καλή ρύθμιση του σακχάρου, αν έχετε διαβήτη.

Η κακή μηχανική του ποδιού επιβαρύνει όλη την αλυσίδα από το πέλμα έως τη γάμπα. Αν έχετε και άλλες ενοχλήσεις, όπως πόνο κάτω από τα δάκτυλα, δείτε τη σελίδα για τη μεταταρσαλγία και την πτώση μεταταρσίων, καθώς και τη συνολική ενότητα για τις παθήσεις του άκρου ποδός.

Μύθοι και αλήθειες για τη ρήξη αχίλλειου τένοντα

• «Αφού περπατάω, δεν είναι κομμένος». Λάθος. Άλλοι μύες μπορούν να κάμψουν αδύναμα το πέλμα, οπότε η βάδιση σε ίσιο έδαφος είναι εφικτή ακόμη και με ολική ρήξη.
• «Χωρίς χειρουργείο δεν κολλάει». Λάθος. Με σωστές προϋποθέσεις και πρωτόκολλο πρώιμης φόρτισης, πολλές ρήξεις επουλώνονται ικανοποιητικά συντηρητικά.
• «Όσο περισσότερο μείνω ακίνητος, τόσο καλύτερα θα δέσει». Λάθος. Η παρατεταμένη ακινησία σε γύψο αδυνατίζει τη γάμπα και τον ίδιο τον τένοντα. Η ελεγχόμενη φόρτιση μέσα στη μπότα βοηθά την επούλωση.
• «Οι διατάσεις θα με βοηθήσουν να επανέλθω γρηγορότερα». Λάθος τους πρώτους μήνες. Η πρόωρη διάταση μπορεί να επιμηκύνει τον τένοντα και να αφήσει μόνιμη αδυναμία.
• «Μετά τη ρήξη τελειώνει ο αθλητισμός». Όχι απαραίτητα. Οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν σε αθλητική δραστηριότητα, αν και η επιστροφή στο ακριβώς προηγούμενο επίπεδο δεν είναι εγγυημένη.

Τι να ρωτήσετε στο ραντεβού

Μια καλή συζήτηση με τον ιατρό σας βοηθά να καταλάβετε γιατί προτείνεται η συγκεκριμένη θεραπεία. Χρήσιμες ερωτήσεις είναι οι εξής:

• Πόσο είναι το χάσμα στο υπερηχογράφημα και έρχονται τα άκρα σε επαφή με το πέλμα προς τα κάτω;
• Στη δική μου περίπτωση, τι κερδίζω και τι ρισκάρω με τη συρραφή σε σχέση με τη συντηρητική θεραπεία;
• Αν χειρουργηθώ, θα γίνει ανοιχτή ή διαδερμική τεχνική και γιατί;
• Πότε θα αρχίσω να πατάω και με ποιο πρόγραμμα αφαιρούνται οι σφήνες;
• Χρειάζομαι προφύλαξη για θρόμβωση;
• Πότε ξεκινά η φυσικοθεραπεία και με ποια κριτήρια θα επιστρέψω στο άθλημά μου;

Φέρτε μαζί σας τις απεικονιστικές εξετάσεις και τη λίστα των φαρμάκων σας. Αναφέρετε και κάθε άλλη ενόχληση στο ίδιο πόδι: οι απότομες αλλαγές κατεύθυνσης προκαλούν και άλλες αθλητικές κακώσεις, όπως η ρήξη χιαστού συνδέσμου στο γόνατο. Για να προγραμματίσετε εξέταση σε Αθήνα, Πετρούπολη, Χανιά ή Ηράκλειο, δείτε τη σελίδα επικοινωνίας και ραντεβού.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορώ να περπατήσω με ρήξη αχίλλειου τένοντα;

Συχνά ναι, και αυτό είναι που παραπλανά. Άλλοι μύες της κνήμης κάμπτουν αδύναμα το πέλμα, οπότε πολλοί ασθενείς περπατούν κουτσαίνοντας σε ίσιο έδαφος. Δεν μπορούν όμως να σηκωθούν στις μύτες του πάσχοντος ποδιού ούτε να ανεβούν σκάλα με ώθηση. Αν νιώσατε απότομο χτύπημα στη γάμπα, ζητήστε εξέταση ακόμη κι αν πατάτε.

Χρειάζεται πάντα χειρουργείο η ρήξη αχίλλειου τένοντα;

Όχι. Όταν η διάγνωση γίνει νωρίς και τα άκρα του τένοντα έρχονται σε επαφή στο υπερηχογράφημα, η συντηρητική θεραπεία με ειδική μπότα και πρώιμη ελεγχόμενη φόρτιση δίνει αποτελέσματα που πλησιάζουν αυτά της συρραφής. Το χειρουργείο προτιμάται συνήθως σε νεότερους και αθλητικά δραστήριους ασθενείς, σε μεγάλα χάσματα και σε ρήξεις που διαγνώστηκαν με καθυστέρηση.

Σε πόσο καιρό περπατάω κανονικά μετά από ρήξη αχίλλειου;

Η φόρτιση με τη μπότα ξεκινά νωρίς και αυξάνεται προοδευτικά μέσα στις πρώτες 8 εβδομάδες. Η βάδιση με κανονικό παπούτσι αρχίζει συνήθως γύρω στον δεύτερο με τρίτο μήνα, στην αρχή με ελαφρά χωλότητα. Το φυσιολογικό βάδισμα χωρίς κούραση επανέρχεται σταδιακά, καθώς η γάμπα ξαναποκτά δύναμη με τις ασκήσεις ενδυνάμωσης.

Πότε μπορώ να τρέξω ή να παίξω ξανά μπάλα μετά από ρήξη αχίλλειου;

Το ελαφρύ τρέξιμο σε ευθεία επιτρέπεται συνήθως γύρω στους 4 έως 5 μήνες. Τα αθλήματα με άλματα, σπριντ και αλλαγές κατεύθυνσης, όπως ποδόσφαιρο, μπάσκετ και τένις, ακολουθούν μετά τους 6 έως 9 μήνες. Το κριτήριο δεν είναι το ημερολόγιο αλλά η δύναμη της γάμπας: πρέπει να μπορείτε να κάνετε επαναλαμβανόμενες άρσεις στο ένα πόδι.

Πόσο πιθανό είναι να ξανακοπεί ο αχίλλειος τένοντας;

Ο κίνδυνος επαναρρήξης υπάρχει και με τους δύο τρόπους θεραπείας και είναι κάπως υψηλότερος στη συντηρητική αντιμετώπιση. Οι περισσότερες επαναρρήξεις συμβαίνουν τους πρώτους μήνες, από ένα βήμα χωρίς τη μπότα, ένα γλίστρημα ή πρόωρη επιστροφή στην άθληση. Η πιστή τήρηση του προγράμματος φόρτισης και της φυσικοθεραπείας είναι η καλύτερη προστασία.

Πότε μπορώ να οδηγήσω μετά από ρήξη αχίλλειου τένοντα;

Αν πάσχει το δεξί πόδι, η οδήγηση επιτρέπεται όταν έχετε βγάλει τη μπότα και μπορείτε να πατήσετε το φρένο απότομα και με δύναμη χωρίς πόνο, συνήθως μετά από 8 έως 12 εβδομάδες. Αν πάσχει το αριστερό και το αυτοκίνητο έχει αυτόματο κιβώτιο, μπορείτε να οδηγήσετε νωρίτερα, εφόσον δεν λαμβάνετε ισχυρά παυσίπονα.

Τι γίνεται αν η ρήξη αχίλλειου διαγνωστεί με καθυστέρηση;

Μετά από μερικές εβδομάδες τα άκρα του τένοντα απομακρύνονται και το κενό γεμίζει με ουλώδη ιστό χωρίς αντοχή. Ο ασθενής κουτσαίνει και δεν έχει ώθηση. Σε αυτή τη φάση η συντηρητική θεραπεία σπάνια αρκεί και συχνά χρειάζεται ανακατασκευή αντί για απλή συρραφή, με πιο αργή αποκατάσταση. Γι’ αυτό η έγκαιρη εξέταση έχει μεγάλη σημασία.

Χρειάζεται φυσικοθεραπεία μετά από ρήξη αχίλλειου τένοντα;

Ναι, είτε χειρουργηθείτε είτε όχι. Η φυσικοθεραπεία καθοδηγεί την προοδευτική φόρτιση, αποκαθιστά την κίνηση της ποδοκνημικής χωρίς να διατείνει πρόωρα τον τένοντα και κυρίως ξαναχτίζει τη δύναμη της γάμπας. Το πρόγραμμα διαρκεί αρκετούς μήνες. Η ενδυνάμωση αξίζει να συνεχιστεί και μετά την επιστροφή στις δραστηριότητες.

Πώς καταλαβαίνω αν έχω ρήξη τένοντα στο πόδι;

Η συχνότερη ρήξη τένοντα στο πόδι αφορά τον αχίλλειο τένοντα, στο πίσω μέρος της φτέρνας. Τυπικά νιώθετε ένα ξαφνικό χτύπημα σαν κλωτσιά στη γάμπα, μερικές φορές με ακουστό κρότο, και στη συνέχεια δεν μπορείτε να σταθείτε στις μύτες ή κουτσαίνετε. Συχνά ψηλαφάται κενό στην πορεία του τένοντα. Επειδή μπορείτε ακόμη να κινήσετε αδύναμα το πόδι, η κάκωση συχνά παραβλέπεται. Κάθε τέτοιο σύμπτωμα χρειάζεται ιατρική εκτίμηση την ίδια ή την επόμενη ημέρα.