Η ανατομία της οσφυϊκής μοίρας
Η οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης αποτελείται από πέντε σπονδύλους, οι οποίοι σηκώνουν μεγάλο μέρος του σωματικού βάρους. Ανάμεσά τους παρεμβάλλονται οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι, που λειτουργούν σαν αμορτισέρ και επιτρέπουν την κίνηση.
Πίσω από τα σπονδυλικά σώματα διέρχονται ο νωτιαίος μυελός και οι νωτιαίες ρίζες, οι οποίες εξέρχονται ανάμεσα στους σπονδύλους και σχηματίζουν τα νεύρα των κάτω άκρων. Η μηχανική καταπόνηση, οι κακώσεις και οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις επηρεάζουν τους δίσκους ή τις ρίζες και προκαλούν έντονο πόνο.
Συμπτώματα οσφυαλγίας και ισχιαλγίας
Τα συμπτώματα διαφέρουν ανάλογα με την αιτία και συνήθως περιλαμβάνουν:
- Εντοπισμένο πόνο στη μέση, οξύ ή χρόνιο
- Πόνο που επεκτείνεται στον γλουτό, τον μηρό ή μέχρι τη γάμπα
- Αίσθημα καψίματος, μυρμηγκιάσματος ή μούδιασμα στο πόδι
- Μυϊκή αδυναμία στο κάτω άκρο
- Δυσκολία στην κάμψη, στη στροφή ή στη βάδιση
- Επιδείνωση με την παρατεταμένη καθιστική στάση και την άρση βάρους
Η απώλεια ελέγχου της ούρησης ή της αφόδευσης, καθώς και η προοδευτική αδυναμία του σκέλους, αποτελούν επείγοντα νευρολογικά σημεία και απαιτούν άμεση ιατρική παρέμβαση.
Ποιες είναι οι αιτίες της ισχιαλγίας
Η ισχιαλγία προκαλείται από πίεση ή ερεθισμό του ισχιακού νεύρου. Οι συχνότερες αιτίες είναι:
- Δισκοκήλη: προβολή του μεσοσπονδύλιου δίσκου που πιέζει τη νευρική ρίζα
- Σπονδυλική στένωση: στένωση του νωτιαίου σωλήνα που περιορίζει τον χώρο των νεύρων
- Σπονδυλολίσθηση: ολίσθηση ενός σπονδύλου πάνω στον επόμενο
- Μυοπεριτονιακό σύνδρομο: μυϊκοί σπασμοί και ενεργά σημεία πυροδότησης στον γλουτό
- Σπανιότερα, φλεγμονώδεις παθήσεις ή χωροκατακτητικές εξεργασίες
Σημαντικό είναι να γίνεται διάκριση ανάμεσα στην αληθή ισχιαλγία και στη μηχανική οσφυαλγία με αντανάκλαση. Ο πόνος, επίσης, μπορεί να μπερδεύεται με πάθηση της άρθρωσης του ισχίου. Δείτε πώς ξεχωρίζει ο πόνος στο ισχίο από τον πόνο στη μέση.
Παράγοντες κινδύνου
- Παρατεταμένη καθιστική εργασία και κακή στάση σώματος
- Έλλειψη σωματικής άσκησης και αδύναμοι μύες κορμού
- Αυξημένο σωματικό βάρος
- Κάπνισμα
- Στρες και ψυχολογική ένταση
- Προηγούμενοι τραυματισμοί στη μέση
- Βαριά χειρωνακτική εργασία και λανθασμένη άρση βάρους
Πώς γίνεται η διάγνωση
Η διάγνωση βασίζεται στο λεπτομερές ιστορικό, στην κλινική εξέταση με έλεγχο της κινητικότητας και των νευρολογικών σημείων και, όπου χρειάζεται, στον απεικονιστικό έλεγχο:
- Ακτινογραφία οσφυϊκής μοίρας
- Μαγνητική τομογραφία για λεπτομερή απεικόνιση των δίσκων και των νευρικών ριζών
- Ηλεκτρομυογράφημα σε επιλεγμένες περιπτώσεις, για την εκτίμηση της νευρικής λειτουργίας
Θεραπεία της οσφυαλγίας και της ισχιαλγίας
Στη μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων η αντιμετώπιση είναι συντηρητική και περιλαμβάνει:
- Σχετική ανάπαυση τις πρώτες ημέρες, χωρίς παρατεταμένη ακινησία
- Αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη φάρμακα
- Μυοχαλαρωτικά σε έντονο μυϊκό σπασμό
- Φυσικοθεραπεία και κινησιοθεραπεία με σταδιακή ενδυνάμωση
- Εκπαίδευση στη σωστή στάση και στην εργονομία
- Επισκληρίδιες εγχύσεις σε επίμονη ριζιτική συμπτωματολογία
Όταν τα συμπτώματα επιμένουν παρά τη συντηρητική αγωγή ή υπάρχει σοβαρή πίεση νευρικής ρίζας με νευρολογικό έλλειμμα, εξετάζεται η χειρουργική αντιμετώπιση, όπως η μικροδισκεκτομή ή η αποσυμπίεση του σπονδυλικού σωλήνα.
Πρόληψη
- Καθημερινή άσκηση με έμφαση στην ενδυνάμωση του κορμού
- Διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους
- Αποφυγή παρατεταμένης καθιστικής θέσης και συχνά διαλείμματα κίνησης
- Εργονομική καρέκλα και σωστή θέση στον υπολογιστή
- Σωστή τεχνική στην άρση βάρους, με κάμψη των γονάτων
Για όσους περνούν διακοπές στη φύση, έχουμε συγκεντρώσει οδηγίες για να προστατεύσετε τη μέση και τα γόνατα στο camping ή στο βουνό.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσες μέρες κρατάει ο πόνος στη μέση;
Ένα οξύ επεισόδιο οσφυαλγίας υποχωρεί συνήθως αισθητά μέσα σε λίγες ημέρες έως λίγες εβδομάδες με απλά μέτρα. Η ισχιαλγία από δισκοκήλη χρειάζεται συχνά περισσότερο χρόνο, αρκετές εβδομάδες, για να ηρεμήσει. Αν ο πόνος δεν βελτιώνεται καθόλου, επιδεινώνεται ή συνοδεύεται από μούδιασμα και αδυναμία στο πόδι, χρειάζεται εξέταση από ιατρό και όχι αναμονή.
Με πονάει η μέση μου, να μείνω στο κρεβάτι ή να κινούμαι;
Η σύντομη ξεκούραση τις πρώτες μία ή δύο ημέρες, όταν ο πόνος είναι πολύ έντονος, είναι λογική. Η παρατεταμένη κατάκλιση όμως αδυνατίζει τους μυς του κορμού και συνήθως καθυστερεί την ανάρρωση. Προτιμήστε ήπια κίνηση μέσα στα όρια του πόνου, μικρές βόλτες στο σπίτι και συχνή αλλαγή θέσης. Αποφύγετε το σκύψιμο, τα βάρη και το πολύωρο κάθισμα μέχρι να υποχωρήσουν τα συμπτώματα.
Ζεστό ή κρύο επίθεμα για τον πόνο στη μέση;
Και τα δύο μπορούν να ανακουφίσουν και η επιλογή εξαρτάται από το τι σας βοηθά περισσότερο. Το κρύο προτιμάται συνήθως το πρώτο εικοσιτετράωρο μετά από μια απότομη κίνηση. Η ζέστη χαλαρώνει τον μυϊκό σπασμό και ταιριάζει καλύτερα τις επόμενες ημέρες. Εφαρμόστε τα για περίπου 15 έως 20 λεπτά, πάντα με ένα ύφασμα ανάμεσα στο επίθεμα και το δέρμα.
Πώς να κοιμάμαι όταν έχω οσφυαλγία ή ισχιαλγία;
Δοκιμάστε να κοιμηθείτε στο πλάι με τα γόνατα ελαφρώς λυγισμένα και ένα μαξιλάρι ανάμεσά τους, ή ανάσκελα με ένα μαξιλάρι κάτω από τα γόνατα. Οι δύο αυτές θέσεις μειώνουν την τάση στην οσφυϊκή μοίρα. Ο ύπνος μπρούμυτα συνήθως επιβαρύνει τη μέση. Ένα στρώμα μέτριας σκληρότητας, που στηρίζει χωρίς να βουλιάζει, είναι για τους περισσότερους η καλύτερη επιλογή.
Πώς καταλαβαίνω αν ο πόνος είναι από τη μέση ή από το ισχίο;
Ο πόνος της μέσης εντοπίζεται χαμηλά στη ράχη και, όταν πιέζεται νεύρο, κατεβαίνει πίσω στον μηρό έως τη γάμπα ή το πέλμα, συχνά με μούδιασμα. Ο πόνος του ισχίου γίνεται αισθητός κυρίως στη βουβωνική χώρα και δυσκολεύει κινήσεις όπως το δέσιμο των παπουτσιών. Η οστεοαρθρίτιδα του ισχίου συχνά εκλαμβάνεται ως πρόβλημα μέσης. Αναλυτικά οι διαφορές περιγράφονται στο άρθρο για τον πόνο στο ισχίο ή στη μέση.
